Η Ιστορία της Κρήτης Μέρος 2ο

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

«Εκεί ήσαν κάμποι με βουνά, και δάση και πηγάδια, δέντρα μ' ανθούς και με καρπούς και δροσερά λιβάδια, μετόχια με πολλούς βοσκούς κι αρίφνητα κουράδια...» -Βιτσέντζος Κορνάρος-

Διαβαστε το πρώτο μέρος ΕΔΩ η ΕΔΩ

Α΄Βυζαντινή περίοδος (330 – 824 μ.Χ.)

Οι ιστορικές συνθήκες διαρκώς αλλάζουν και όλα όσα είχαν δημιουργηθεί κατά τους αιώνες της Ρωμαϊκής κυριαρχίας δημιουργούν νέα ιστορικά δεδομένα.

Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία το 395 μ. Χ. χωρίζεται σε δύο κράτη, το Ανατολικό και Δυτικό, και το Δυτικό καταλαμβάνεται από διάφορους άλλους λαούς που έχουν κατέβει από τον Βορρά, ενώ η κατάληξη του Ανατολικού ήταν η εξέλιξη του σε Ελληνικό και η μετεξέλιξη του στην μετέπειτα Βυζαντινή αυτοκρατορία.

Η Κρήτη, στην νέα αυτή τάξη πραγμάτων αποτέλεσε «θέμα» επαρχία δηλαδή της καινούργια αυτοκρατορίας, το θλιβερό όμως είναι πως οι ιστορικές γνώσεις για την περίοδο αυτή στο νησί είναι από ελάχιστες έως ανύπαρκτες.

Ο πληθυσμός της υπολογίζεται σε 25.000 κατοίκους περίπου κι αποτελείται αποκλειστικά από Έλληνες ορθόδοξους, με 21 επισκοπές και πάνω από 22 μεγάλες πόλεις.

Ο πληθυσμός αυτός λοιπόν με την ένταξη του στην Βυζαντινή αυτοκρατορία θα πρέπει να ευημερούσε καθώς υπήρχε ηρεμία τότε, χωρίς πειρατές, και κατά τους πρώτους τουλάχιστον αιώνες να ζούσε σε μακαριστή αφάνεια. Ωστόσο, μπορεί το νησί να μην βίωσε μεγάλες εχθρικές επιθέσεις, εν τούτοις βασανίστηκε από τις καταστροφικές συνέπειες πέντε ισχυρών σεισμών που το ισοπέδωσαν παντελώς ενώ συχνές επίσης ήταν και οι επιδημίες της πανώλης-πανούκλας όπως την λέει ο λαός- με σπουδαιότερη εκείνη του 854 που εξαπλώθηκε από την Αίγυπτο και θέρισε σχεδόν ολάκερο τον Μεσογειακό κόσμο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Η Ιστορία της Κρήτης Μέρος 1ο

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτάκη

«Εκεί  ήσαν κάμποι με βουνά, και δάση και πηγάδια, δέντρα μ' ανθούς και με καρπούς και δροσερά λιβάδια, μετόχια με πολλούς βοσκούς κι αρίφνητα κουράδια...»

Βιτσέντζος Κορνάρος

Πρόλογος

Λόγια με περίσσια ποιητική αιδώ -«τα περιγιάλια ελάμπασι κι η θάλασσα εκοιμάτο, γλυκύς σκοπός εις τα δεντρά κι εις τα νερά εγροικάτο, που ωστόσο δεν διαφέρουν διόλου απ' την πραγματικότητα- τα λόγια που περιγράφει τον τόπο της γέννησης του ο ποιητής του «Ερωτόκριτου»,  ένας από τους πιο περίτρανους ποιητές που ανάστησε η Κρήτη, και του οποίου το όνομα έχει απομείνει ολοζώντανο μετά από τόσους αιώνες παίρνοντας σχεδόν διαστάσεις θρύλου.

Άλλο γέννημα της πάλι, ο άνθρωπος που με το έργο του την έκαμε γνωστή και την δόξασε σ' ολόκληρο τον κόσμο, ο Νίκος Καζαντζάκης, μιλεί για τον τόπο του με δυο κουβέντες λιτές, όπως λιτή ήταν και η ζωή του- που ωστόσο κλείνουν μέσα τους την πεμπτουσία κάθε μεγαλύτερης που θα μπορούσε να ειπωθεί για την Κρήτη:

«Χαράς στα μάτια αδερφέ που θ' αξιωθούν στο πέλαγος να την δούνε!»

Ένας άλλος πάλι, σύγχρονος τούτη την φορά ποιητής, ο Κωστής Φραγκούλης, στολίζει το κεφάλι της κόρης του Αιγαίου με τα λόγια του « έχει τον ουρανό σκεπή, χάμαι στη γη θεμέλια, κολώνες τη ριζοβουνιά, τσι στεφανιές καμάρες, τσι πέτρες Άγια Τράπεζα στασίδια τα χαράκια...» που σημαίνει πως στα δικά του τα μάτια η Κρήτη είναι τόπος ιερός, εκκλησιά της φύσης λειτουργημένη, ναός που είχε την τύχη να δεχτεί όλες τις ευλογίες του σύμπαντος.

Είναι ωστόσο αλήθεια όλα όσα γράφουν γι' αυτήν οι άνθρωποι που γεννήθηκαν στο χώμα της κι ανάπνευσαν τον αέρα της, ή μήπως τα βλέπουν έτσι επειδή την κοιτούν με τα μάτια της καρδιάς, όπως ασφαλώς και κάθε άνθρωπος τον δικό του τον τόπο;

Μπορεί πράγματι να μιλά για ιδιαιτερότητα, να υπερηφανεύεται για πρωτιά, το νησί που τα χώματα του επέλεξε κάποτε να γεννηθεί ο πατέρας των θεών και των ανθρώπων ο Δίας;

Ας το διαπιστώσει ο καθένας μόνος του διαβάζοντας την ιστορία της που υπάρχει γραμμένη  στους θρύλους και στις παραδόσεις της, στα όρη, στα φαράγγια και στις κοιλάδες της τις απροσκύνητες, και η οποία ξεκινά μετο χάραμα του κόσμου, τότε ακόμα που ο άνθρωπος  δεν είχε μολύβι και χαρτί στα χέρια του.

Μυθολογία

Αρκετοί αρχαίοι μύθοι αναφέρονται στην Κρήτη. Σύμφωνα με έναν η Μητέρα Γη αναδύθηκε από το χάος και γέννησε τον Ουρανό καθώς κοιμόταν. Ο Ουρανός γέννησε τα δικά του παιδιά, τους επτά Τιτάνες. Ο μικρότερος απ' αυτούς, ο Κρόνος παντρεύτηκε την αδελφή του Ρέα. Υπήρχε προφητεία από τη Μητέρα Γη και τον Ουρανό ότι ένας από τους γιους του Κρόνου θα τον εκθρόνιζε, γι αυτό ο Κρόνος κάθε χρόνο κατάπινε ολόκληρα τα παιδιά που η Ρέα γεννούσε, όπως την Εστία, τη Δήμητρα, την Ήρα, τον Άδη και τον Ποσειδώνα. Όταν η Ρέα γέννησε το Δία, η Μητέρα Γη τον έκρυψε στο Δικταίο Άντρο στο οροπέδιο του Λασιθίου στην Κρήτη. Ο Κρόνος πίστεψε ότι είχε καταπιεί το Δία ενώ στην πραγματικότητα είχε καταπιεί μία πέτρα που του είχε δώσει η Ρέα. Ο Δίας ανατράφηκε από τη νύμφη Αδράστεια, την αδελφή της Ιώ και το γάλα μίας νύμφης- κατσίκας, της Αμάλθειας, ενώ οι Κουρίτες χτύπαγαν τα δόρατα στις ασπίδες τους για να καλύψουν τα κλάματα του μωρού.

Ο Δίας μεγάλωσε ανάμεσα σε βοσκούς στο όρος Ίδη, μέσα σε μια σπηλιά, το Ιδαίο Άντρο του οροπεδίου Νίδα του Ρεθύμνου. Όταν μεγάλωσε πλησίασε τη Ρέα και με τη βοήθειά της έκαναν τον Κρόνο να πιεί ένα δηλητηριώδες ηδύποτο και από το στόμα του βγήκαν ένα-ένα όλα τα αδέρφια του Δία. Αυτός τους οδήγησε σε ένα πόλεμο κατά των Τιτάνων από τον οποίο βγήκε νικητής.Ο προηγούμενος μύθος μοιάζει να ξεπηδά από τα βάθη των αρχαίων χρόνων. Η αμιγής Κρητική παράδοση παρουσιάζει το Δία να γεννιέται και να πεθαίνει κάθε χρόνο, αντίθετα με τους άλλους Έλληνες που θεωρούσαν το Δία αθάνατο. Η εικόνα του κεφαλιού του πεθαμένου Δία είναι αποτυπωμένη ανάγλυφα στην πλαγιά ενός λόφου πίσω από το Ηράκλειο (Γιούχτας) και φαίνεται από μεγάλη απόσταση όπως πλησιάζει κάποιος την πόλη. Ο μύθος του θανάτου του Δία αποτελεί συνέχεια κι εξέλιξη της πίστης των αρχαίων Μινωιτών για τη θεά της φυσικής ευφορίας που πέθαινε κι αναγεννιόταν κάθε χρόνο.

Κάποια από τα ονόματα της Κρήτης κατά την μυθολογία είναι:

Αερία, για το εύκρατο κλίμα της, Δολιχή, από το στενόμακρο σχήμα της, Ιδαίο, από το όνομα της νύμφης Ιδαίας ή από το όνομα του Ψηλορείτη Ίδη, Κουρήτης, ως χώρα των Κουρητών, Μακαρόνησος, ως χώρα ευτυχισμένων ανθρώπων, Τελχινία, από τους δαίμονες της μεταλλουργίας, Τελχίνες αφού οι κάτοικοι ήταν άριστοι στην τέχνη του μετάλλου.

Η λέξη «Κρήτη» πιθανώς προέρχεται από μια μορφή της Ελληνικής λέξης Κραταιά που σημαίνει «δυνατή» ή «ισχυρή θεότητα».

Μετά το θάνατο του Αστερία το θρόνο της Κρήτης ανέλαβε ο Μίνωας ο οποίος κυβέρνησε την Κρήτη πολλά χρόνια από τα παλάτια του στην Κνωσό. Η Κρήτη ήταν δυνατή και πλούσια κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του και ο στόλος της κυριαρχούσε στη Μεσόγειο φέρνοντας πλούτο και ευημερία μέσω του εμπορίου στο νησί. Ο Μίνωας είχε τη φήμη δίκαιου ανθρώπου. Ο αδελφός του Ραδάμανθος που παρέμεινε στην Κρήτη και έζησε ειρηνικά μαζί του είχε κι αυτός τη φήμη του δίκαιου νομοθέτη, ο οποίος κυβέρνησε την Κρήτη εξίσου καλά όσο και τα νησιά της Μικράς Ασίας, τα οποία οικειοθελώς υιοθέτησαν τον κώδικα δικαιοσύνης του. Κάθε ένατο χρόνο ο Ραδάμανθος και ο Μίνωας επισκέπτονταν τη σπηλιά του Δία και έπαιρναν ένα νέο σύνολο νόμων.Ο Κρητικός πολιτισμός ονομάστηκε Μινωικός από τον Άρθουρ Έβανς που ανάσκαψε την Κνωσό. Είναι πιθανό η λέξη «Μίνωες» να ήταν βασιλικός τίτλος μίας δυναστείας που κυβέρνησε την Κρήτη και όχι όνομα ατόμου.

Η ειρηνική αποδοχή του νόμου της Κρήτης από τους κατοίκους της Μικράς Ασίας αποτελεί απόδειξη για την επέκταση του Κρητικού πολιτισμού σ' ολόκληρο το Αιγαίο και τη Μικρά Ασία, όπου οι Κρητικοί έχτισαν την πόλη της Μίλατου. Ο μύθος λέει ότι μία ακόμα πόλη με το όνομα Μίλατος χτίστηκε από τους Κρήτες στην Ιρλανδία.

Νεολιθική περίοδος  6000- 2600π.χ.

Πέρα από την μυθολογία οι ανασκαφές που έγιναν και γίνονται στο νησί είναι αυτές που μας πληροφορούν για την ιστορία στα αρχαία χρόνια. Τα παλαιότερα στοιχεία των πρώτων κατοίκων είναι  αυτά της Κνωσού, όπου ο Άγγλος αρχαιολόγος Έβανς ανακάλυψε το 1900 ολόκληρο νεολιθικό συνοικισμό κάτω από τις αυλές του Μινωικού ανακτόρου. Από τον Έβανς βρέθηκε παλαιότατος προκεραμικός οικισμός που χρονολογείται στο τέλος της 7ης χιλιετίας. Τα ευρήματα γίνονται ολοένα και πιο εμφανή και έχουμε την Αρχαιότερη Νεολιθική της Κνωσού. Οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού πιστεύεται ότι προήλθαν από την ηπειρωτική Ελλάδα. Ο άνθρωπος εκείνης της εποχής ζούσε σε πέτρινες καλύβες και η τροφή του προερχόταν από το κυνήγι, το ψάρεμα και κάποιου είδους γεωργία. Στη νεολιθική εποχή παρουσιάζεται και η πρώτη μορφή τέχνης όπου με τα κόκαλα από τα ζώα που έτρωγε ο άνθρωπος κατασκεύαζε εργαλεία και στολίδια. Ακόμη έχουμε την επεξεργασία του πυλού χωρίς όμως την χρησιμοποίηση του κεραμικού τροχού.

Προανακτορική περίοδος (2600-1900 π.Χ.)

Με την επέκταση της χρήσης του χαλκού αυξήθηκε σημαντικά ο πληθυσμός του νησιού και άρχισαν οι εμπορικές επαφές με τις γειτονικές περιοχές της Μικράς Ασίας, των Κυκλάδων και της Αιγύπτου. Η γεωγραφική θέση, το εύφορο έδαφος και η μακραίωνη περίοδος ειρήνης που είχε προηγηθεί, ευνόησαν την ανάπτυξη ενός λαμπρού πολιτισμού που φτάνει σε ακμή στις αμέσως επόμενες περιόδους. Η Προανακτορική Εποχή διακρίνεται σε τρεις φάσεις. Σύμφωνα με τους μελετητές, η χρονολόγηση των περιόδων της βασίζεται στην αιγυπτιακή χρονολόγηση, που γίνεται με βάση τις δυναστείες, αποτέλεσμα των εμπορικών επαφών της Κρήτης με την Αίγυπτο. Στην πρώτη φάση, η χρήση του χαλκού δεν είχε πλήρως αντικαταστήσει τα λίθινα και πήλινα εργαλεία και η επικοινωνία με τις γύρω περιοχές ήταν σχετικά περιορισμένη. Κατά τη δεύτερη φάση, αναπτύχθηκε σημαντικά η αλιεία, η γεωργία, η ναυτιλία και το εμπόριο για την προμήθεια κασσίτερου, απαραίτητου συστατικού για την κατασκευή του μπρούντζου. Μεταξύ των οικισμών του νησιού διακρίθηκαν κάποιες πόλεις, χτισμένες σε στρατηγικές θέσεις, που παρουσίασαν μεγάλη οικονομική ανάπτυξη. Στην περιοχή της Μεσαράς και των Αρχάνων έχουν εντοπιστεί θολωτοί τάφοι εκείνης της εποχής που δίνουν πλήθος πληροφοριών για τις λατρευτικές συνήθειες των ανθρώπων και τον πολιτισμό τους. Μεταξύ των αρχαιολογικών ευρημάτων υπάρχουν όπλα, εργαλεία και κοσμήματα. Τέλος, στην τρίτη φάση της Προανακτορικής Εποχής, βελτιώθηκε σημαντικά η τεχνική κατασκευής και όλο και περισσότερο άρχισαν να χρησιμοποιούνται νέα υλικά όπως πολύτιμοι λίθοι, ελεφαντόδοντο από την Αίγυπτο και χρυσός. Σημαντικά καλλιτεχνικά δείγματα της εποχής αποτελούν οι ποικίλες σφραγίδες που έχουν ανευρεθεί και αποτελούν πραγματικά κομψοτεχνήματα.

Παλαιοανακτορική περίδος (1900-1700 π.Χ.)

Το 1900 π. Χ. άρχισαν να χτίζονται στην Κρήτη τα πρώτα ανάκτορα, αποτέλεσμα της μεγάλης ανάπτυξης που γνώριζε το νησί. Σύμφωνα με τις αρχαιολογικές ανασκαφές, σ' εκείνη την εποχή χρονολογείται το ανάκτορο της Κνωσού, το μεγαλύτερο πάνω στο νησί, καθώς και τα ανάκτορα της Φαιστού, των Μαλίων και της  Κάτω Ζάκρου. Τα διαμερίσματά τους εντυπωσιάζουν ακόμα και σήμερα με τον αριθμό και την πλούσια διακόσμηση τους, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι ο Μινωικός πολιτισμός ήταν ένας από τους λαμπρότερους και πλουσιότερους της Ελλάδας. Επίσης, στην ίδια εποχή χρονολογούνται τα ευρήματα από το Μοναστηράκι Ρεθύμνου, τα Χανιά και τις Αρχάνες. Γύρω από τα ανάκτορα έχουν εντοπιστεί οικισμοί, με οργανωμένο ρυμοτομικό, αποχετευτικό και υδρευτικό σύστημα και πλήθος αντικειμένων καθημερινής χρήσης με μεγάλη ιστορική σημασία. Το πιο σημαντικό εύρημα της εποχής είναι ο περίφημος δίσκος της Φαιστού (1700-1600 π.Χ.), που αποτελεί μοναδικό δείγμα ιερογλυφικής γραφής και εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Ηρακλείου. Η οικονομία στηριζόταν στη γεωργία και το εμπόριο, που γνώρισε πολύ μεγάλη ανάπτυξη, γεγονός που ενισχύεται από την ανεύρεση αντικειμένων κρητικής προέλευσης στην Αίγυπτο και την Κύπρο. Το τέλος της Παλαιοανακτορικής Εποχής σημαδεύεται από ισχυρό σεισμό που έγινε το 1700 π.Χ. και προκάλεσε τη καταστροφή των περισσοτέρων ανακτόρων.

Νεοανακτορική περίοδος (1700- 1450 π.Χ.)

Αν και ο σεισμός του 1700 π. Χ. προκάλεσε μεγάλες καταστροφές, τα ανάκτορα ανοικοδομήθηκαν και εγκαινιάστηκε η νεοανακτορική εποχή, η περίοδος ακμής του μινωικού πολιτισμού. Τα ανάκτορα αποτελούσαν το κέντρο της οικονομικής, κοινωνικής και θρησκευτικής ζωής. Η μεγαλοπρέπεια των διαμερισμάτων τους, ο πλούτος και το μέγεθος τους που φτάνει και τα 22.000 τ. μ. εντυπωσιάζουν ακόμα και σήμερα τους επισκέπτες. Γύρω τους υπήρχαν κι άλλα οικοδομήματα, βοηθητικοί χώροι, επαύλεις αξιωματούχων, εμπόρων και ιερέων, εργαστήρια και κατοικίες. Το πλήθος των αρχαιολογικών ευρημάτων δίνουν πολλές πληροφορίες για τον τρόπο οργάνωσης της οικονομίας και της καθημερινής ζωής, που διέφερε από πόλη σε πόλη. Οι άνθρωποι ασχολούνταν κυρίως με τη ναυτιλία και το εμπόριο κρασιού και αρωματικών ελαίων, και δευτερευόντως με τη γεωργία, την υφαντική και τη κεραμική. Το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής ζωής συγκεντρωνόταν στα λιμάνια της Αμνισού, των Αγίων Θεοδώρων, των Μαλίων, της Φαιστού και της Αγίας Τριάδας, ενώ τα αγαθά μεταφέρονταν από τη μια πόλη στην άλλη μέσω ενός πολύ καλά οργανωμένου οδικού δικτύου. Έτσι αναδείχθηκε η τάξη των εμπόρων, των βιοτεχνών και των ιερέων, με κορυφαίο το βασιλιά, που λατρευόταν ως Αρχιερέας μαζί με τη θεά της γονιμότητας. Οι θολωτοί τάφοι που έχουν εντοπιστεί και τοποθετούνται χρονικά σ' αυτή την εποχή, μας δίνουν πλήθος πληροφοριών για τις ενταφιακές και λατρευτικές συνήθειες των ανθρώπων. Σίγουρα δεν θα μπορούσε να υστερεί η καλλιτεχνική παραγωγή, με υπέροχα δείγματα μικροπλαστικής, λιθοτεχνίας, ζωγραφικής, μικροτεχνίας, αγγειογραφίας, χρυσοχοΐας και σφραγιδογλυφίας. Τέλος, απεικονίσεις της καθημερινής ζωής πάνω σε αγγεία και τοιχογραφίες αποδεικνύουν τον εξέχοντα ρόλο που είχε η γυναίκα στη μινωική κοινωνία. Όπως ήταν αναμενόμενο η μεγάλη άνθηση του μινωικού πολιτισμού δεν άφησε αδιάφορη την υπόλοιπη Ελλάδα και τις αποικίες της Κρήτης. Ο λαμπρός Μινωικός Πολιτισμός καταστράφηκε μετά από την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας και τους μετασεισμούς που την ακολούθησαν και οι οποίοι προκάλεσαν ψηλά παλιρροιακά κύματα που παρέσυραν ότι έβρισκαν μπροστά τους, ενώ την ίδια στιγμή μεγάλες πυρκαγιές ολοκλήρωναν την καταστροφή.

Μετανακτορική περίοδος 1450-1100 π. Χ.

Οι Αχαιοί, εκμεταλλευόμενοι την καταστροφή του μινωικού πολιτισμού, κατέλαβαν την Κνωσό και εδραίωσαν εκεί μια ισχυρή Αχαϊκή δυναστεία. Σύμφωνα με τις αρχαιολογικές ανασκαφές που έφεραν στο φως πινακίδες της μυκηναϊκής γραφής Γραμμικής Β, οι Αχαιοί κατάφεραν σύντομα να ελέγξουν όλο το νησί. Αν και η κοινωνία συνέχισε να στηρίζεται στο εμπόριο και τις ανταλλαγές με τις γειτονικές περιοχές της Αιγύπτου και της Μικράς Ασίας, η αλλαγή ήταν φανερή στην τέχνη και την καθημερινή ζωή των κατοίκων. Όλα τα αντικείμενα κεραμικής, χαλκουργίας, χρυσοχοΐας και πλαστικής πιστοποιούν τη συνύπαρξη και αλληλεπίδραση των δύο πληθυσμιακών στοιχείων για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το 1380 π. Χ. σημειώθηκε νέος ισχυρός σεισμός που διέλυσε και τα τελευταία δείγματα του μινωικού πολιτισμού. Τότε καταστράφηκε και το ανάκτορο της Κνωσού. Ωστόσο μια άλλη εκδοχή δέχεται ότι καταστράφηκε μετά από σφοδρή σύγκρουση των Αχαιών της ηπειρωτικής Ελλάδας με αυτούς της Κρήτης. Μετά και από αυτήν τη θεομηνία οι νέοι κατακτητές ισχυροποιήθηκαν περισσότερο, διατήρησαν το πλούτο των προκατόχων τους, αλλά δεν κατάφεραν να συνεχίσουν τη μεγάλη πολιτιστική τους παράδοση. Ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι το 1200 π. Χ. η Κρήτη είχε ισχυρό στόλο που επιδίδετο σε πειρατικές επιδρομές στην ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, με την είσοδο στον 11ο αι. άρχισε η αντίστροφη μέτρηση που επέτρεψε στα ευρωπαϊκά φύλα να κατέβουν από το βορρά και να φτάσουν μέχρι και την Κρήτη.

Πρωτογεωμετρική περίοδος 1100-900 π. Χ

Τον 11ο αι. π.Χ. η Ελλάδα άρχισε να κατακλύζεται από Αχαιούς και Δωριείς που καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος της και φτάνουν μέχρι και την Κρήτη. Οι κάτοικοι του νησιού, γνωστοί και ως Ετεοκρήτες, κατέφυγαν στις πιο απρόσιτες περιοχές της κεντρικής και ανατολικής Κρήτης και έχτισαν νέους οικισμούς, όπως ο οικισμός στο Καρφί Λασιθίου και στην Πραισό, προσπαθώντας να διατηρήσουν αναλλοίωτα τη γλώσσα, τα έθιμα και τις παραδόσεις τους. Οι νέοι κατακτητές έφεραν στο νησί τη γενικευμένη χρήση του σιδήρου, που τώρα πια χρησιμοποιείται και για την κατασκευή εργαλείων, όπλων και διακοσμητικών αντικειμένων και μια σειρά καινούργιων εθίμων, όπως το κάψιμο των νεκρών.

Γεωμετρική και αρχαϊκή περίοδος 900 - 500 π.Χ.

Από το 900 π. Χ. και μετά, με την επικράτηση των Δωριέων στην Κρήτη, η πολιτική ζωή διαμορφώνεται με βάση το ολιγαρχικό πολίτευμα. Συγκροτούνται πάνω από 100 πόλεις-κράτη, με κυριότερες τη Γόρτυνα, τη Φαιστό, την Κνωσό, την Τύλισο, τη Λύττο, τη Ριζηνία, τη Χερσόνησο, τη Λάππα, τη Λισσό, τη Τάρρα, τη Μίλατο, την Ιεράπυτνα, την Κυδωνία, την Ίτανο, τη Σητεία, την Πραισό και την Ολούντα. Η κοινωνία χωρίστηκε σε τρεις τάξεις, τους Περίοικους, που είχαν ελάχιστα πολιτικά δικαιώματα αλλά κατείχαν γη και μπορούσαν να ασχοληθούν με το εμπόριο, τους Μινωίτες, που δούλευαν σαν δούλοι για τη κατασκευή των δημόσιων έργων και τους Αφαμιώτες ή Κλαρώτες, που έγιναν προσωπικοί δούλοι των Δωριέων και προορίζονταν για σκληρές αγροτικές εργασίες. Στο χώρο των γραμμάτων και των τεχνών ήταν έντονη η επίδραση του δωρικού, αλλά και του ανατολικού στοιχείου, που φαίνεται στα αντικείμενα χρυσοχοΐας, αγγειογραφίας, πλαστικής, μικροπλαστικής και μεταλλουργείας. Ο γλύπτης Δαίδαλος εγκαινιάζει μια καινούργια τεχνοτροπία στην πλαστική που ονομάζεται «Δαιδαλικός» ρυθμός. Πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων του ρυθμού αυτού εκτίθενται στα μουσεία της Κρήτης. Καθ' όλη τη διάρκεια του 7ου αι. π. Χ., η Κρήτη αποτέλεσε το κέντρο της πολιτιστικής και καλλιτεχνικής ζωής της Ελλάδας. Ωστόσο, ο επόμενος αιώνας έφερε τις συνεχείς προστριβές μεταξύ των κρητικών πόλεων και τις καταστροφικές εισβολές εχθρών από την ηπειρωτική Ελλάδα και την Ασία. Η ζωή όμως παρέμεινε οργανωμένη με βάση το αυστηρό σπαρτιάτικο πρότυπο, γεγονός που αποδεικνύεται και από το περιεχόμενο των νόμων της Γόρτυνας, (5ου αι. π. Χ.) που ανακαλύφθηκαν στις ανασκαφές της ομώνυμης αρχαίας πόλης.

Κλασική και ελληνιστική περίοδος 500-67π.Χ.

Καθ' όλη τη διάρκεια της κλασικής περιόδου, όταν οι πόλεις της ηπειρωτικής Ελλάδας συγκρούονταν συνεχώς μεταξύ τους, η Κρήτη παρέμεινε στο παρασκήνιο και δεν αναμείχθηκε ούτε στους Περσικούς, ούτε στον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Όταν η κυριαρχία των Μακεδόνων εγκαινίασε την ελληνιστική περίοδο, οι Κρήτες, προσπαθώντας να κερδίσουν την εύνοια των ισχυρών, ανακήρυξαν τον Φίλιππο Ε' (217-216 π. Χ.) προστάτη του νησιού. Ωστόσο, ούτε αυτό ήταν αρκετό για να σταματήσουν οι μεταξύ τους διαμάχες. Την εικόνα διάλυσης που έδινε το νησί επωφελήθηκαν οι πειρατές της Κιλικίας που κυριαρχούσαν στην ανατολική Μεσόγειο. Ξεκινώντας από τη Κρήτη εκστράτευσαν εναντίον της ρωμαϊκής πόλης Όστιας τον 2ο αι. π. Χ. γεγονός που έδωσε στη Ρώμη την αφορμή για να επέμβει στα πολιτικά πράγματα του νησιού. Μετά από μια αποτυχημένη εκστρατεία του Μάρκου Αντώνιου, το 71 π. Χ. , που στοίχησε το θάνατο όλων των αιχμαλώτων, το 69 π. Χ. ο ύπατος Κόιντο Καικίλιο Μέτελλο εκστράτευσε εκ νέου εναντίον της Κρήτης και μετά από σκληρό αγώνα, δυο χρόνων κατάφερε να την υποδουλώσει το 67 π.Χ.

Ρωμαϊκή περίοδος (67 π.Χ. – 330 μ.Χ.)

Οι  Ρωμαίοι, οι οποίοι προέρχονταν από τους αρχαίους λαούς της Ιταλικής Χερσονήσου, δηλαδή τους Λατίνους, ήταν λαός πολεμοχαρής με κοσμοκρατορικές βλέψεις από την  αρχή της ιστορίας τους. Αφού λοιπόν κατάφεραν πρώτα να επιβληθούν σε άλλες αρχαίες Ιταλικές φυλές, υπέταξαν κατ' αρχήν τις Ελληνικές αποικίες της Κάτω Ιταλίας που τότε λέγονταν Μεγάλη Ελλάδα, κι ύστερα στράφηκαν εναντίον της Καρχηδόνας στην Βόρεια Αφρική και την υπέταξαν, Μετά στράφηκαν εναντίον της Ελλάδος που δυστυχώς μετά από πεισματική αντίσταση δεν άντεξε και υπέκυψε το 146 μ. Χ.

Μοναδικό ελεύθερο κομμάτι της ακόμα ήταν η Κρήτη που  λόγω της γεωγραφικής της θέσης  είχε γίνει   «πόθος»  της Ρώμης από πολύ νωρίς, κι έτσι, μετά την εξασθένηση που είχε υποστεί αλυσοδέθηκε κι αυτή τελικά από τον Ρωμαϊκό κυκλώνα.

Μοναδική πόλις που δεν γνώρισε σκλαβιά ήταν η Γόρτυνα και τούτο γιατί κράτησε φιλορωμαϊκή στάση κι οι Ρωμαίοι για να την ανταμείψουν την έκαναν πρωτεύουσα της Κρήτης με ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες γι' αυτήν και δίχως να επιβάλλουν στους Γορτύνιους τους δικούς τους νόμους και τις βαριές φορολογίες που είχαν επιβληθεί στους υπόλοιπους.

Απομεινάρια από αυτή την λαμπρή, για την Γόρτυνα εποχή, είναι τα ερείπια που βλέπουμε σήμερα να καταλαμβάνουν μεγάλη έκταση γύρω της.

Σε γενικές γραμμές πάντως η πολιτική των Ρωμαίων στην Κρήτη διέφερε από αυτήν που κρατούσαν στις υπόλοιπες κατακτημένες περιοχές τους.

Δεν επιχειρούσαν τον εκλατινισμό των κατοίκων της, δεν επενέβαιναν στην τοπική αυτοδιοίκηση,  ενώ πολλά οικοδομήματα, ωδεία, ναοί, στάδια, λουτρά  κ.λ.π. εκτός από την Γόρτυνα, χτίστηκαν και σε πολλές άλλες πόλεις του νησιού.

Ένα από τα σπουδαιότερα γεγονότα που συνέβησαν στην Κρήτη την εποχή των Ρωμαίων ήταν και ο εκχριστιανισμός των κατοίκων της  από τον Απόστολο Παύλο. Αυτός κατόπιν ανέθεσε στον πιστό του μαθητή Τίτο, ο οποίος σημειωτέον ήταν Κρητικής καταγωγής, να ιδρύσει στο νησί την πρώτη χριστιανική εκκλησία. Οι διωγμοί όμως που άρχισαν να γίνονται εις βάρος των πρώτων χριστιανών από τους Ρωμαίους, οι οποίοι βλέποντας ότι με την καινούργια θρησκεία του Ναζωραίου όλο και περισσότερο έχαναν έδαφος, ήταν φυσικό ότι θα έφτανε και στην Κρήτη.

'Ένας από αυτούς τους διωγμούς  που έγιναν επί αυτοκράτορος Δεκίου το  25μ. Χ. στάθηκε αφορμή να μαρτυρήσουν οι Άγιοι Δέκα  στην τοποθεσία Αυλώνιο της Γόρτυνας και που σήμερα υπάρχει το ομώνυμο χωριό που προς τιμή τους μετονομάστηκε έτσι.

Ένα άλλο επίσης σημαντικό  γεγονός  της εποχής εκείνης είναι οι μεγάλοι σεισμοί που κατέστρεψαν την Κνωσό και τις άλλες Κρητικές πόλεις.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Η ΣΜΥΡΝΙΑ

Ο καινούργιος χρόνος μου έφερε σαν  μέγα δώρο την έκδοση του τελευταίου μου βιβλίου, ενδέκατου στη σειρά, το οποίο ελπίζω να το αγκαλιάσετε με την ίδια θέρμη κι αγάπη που αγκαλιάσατε και τα προηγούμενα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ!
Από τις Εκδόσεις ΟΣΤΡΙΑ.
Τίτλος:Η ΣΜΥΡΝΙΑ
Σειρά : ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Συγγραφέας:ΜΑΤΑΛΙΩΤΑΚΗ ΡΙΚΗ
Σελίδες 400 Τιμή 15,00 ευρώ Σχήμα 14Χ21..
.Τους ανθρώπους της ιστορίας που θα διαβάσετε είχα την αγαθή τύχη να τους γνωρίσω, υπέργηρους πλέον, στα τελευταία τους…
Για την ζωή τους μου είπαν λίγα, εκ των υστέρων όμως εγώ φρόντισα κι έμαθα πολλά… κι επειδή σκέφτηκα πως αξίζει αποφάσισα να την περάσω στο χαρτί για να την παραδώσω σαν δίδαγμα στην αιωνιότητα.
Γιατί στις σελίδες που θα διαβάσετε, ελάχιστα παρεμβαίνει η μυθιστορηματική πλοκή, το χέρι μου δηλαδή, τα ουσιαστικά γεγονότα είναι πέρα ως πέρα αληθινά!
Έτσι, χρόνια μετά τον θάνατο τους, και με αφορμή την σημερινή κατάσταση της χώρας μας, θυμήθηκα μια κουβέντα που μου είχε πει κάποτε η ηρωίδα μου:
«Η Ελλάδα κόρη μου είναι η χώρα που γεννά μεγάλους ήρωες και μεγάλους προδότες!» κι η κουβέντα αυτή έγινε το έναυσμα για να ξορκίσω μέσα μου τα μνημόνια, τα μεσοπρόθεσμα, τις κατασχέσεις, τις καθημερινές, ανούσιες πολιτικές δηλώσεις, τις καθημερινές αυτοκτονίες, την εγκληματικότητα, τις δολοφονίες… κι όλα όσα τέλος πάντων έφεραν στην ζωή μας εκείνοι που μας πούλησαν.
Όπως ακριβώς κάποιοι άλλοι, πολλά χρόνια πριν, είχαν πουλήσει για μια ακόμα φορά τον Ελληνισμό.

Το έθιμο της καλής χέρας στην Κρήτη.

Της Ρίκης Ματαλλιωτάκη

Δεν γνωρίζω από που προέρχεται, αλλά ούτε και με αφορά για να πω την αλήθεια.Το κρατώ απλά μέσα μου σαν μια απο τις ωραιότερες αναμνήσεις των παιδικών μου χρόνων και το αφήνω να κυλά στις μνήμες μου άψαχτο, μεταφέροντας το κι εγώ στην κόρη μου και παρακαλώντας την να το μεταφέρει κι εκείνη με την σειρά της στα παιδιά της.

Οπότε, έχουμε και λέμε :Τέλη της δεκαετίας του 70 και τα παιχνίδια στην επαρχιακή πόλη του Ηρακλείου ελάχιστα και μόνο για τους πολύ τυχερούς.- Αυτοί υπήρχαν ανέκαθεν βλέπεις-Η βόλτα στο κέντρο της πόλης όμως, ανέξοδη εντελώς, απο την αρχή της Λωφ. Δικαιοσύνης έως και τα Λιοντάρια, στο περίφημο Κιρκόρ, ανήκε σε όλους, όπως επίσης σε όλους ανήκε και το όνειρο.Πρόσωπα μεσόκοπα, νεανικά, παιδικά, όλα χαμογελαστά, καθώς η προσδοκία δεν ξεπερνούσε το εφικτό αλλά ούτε και το εφικτό δεν ήταν απραγματοποίητο.- Σαν σήμερα λόγου χάρη-

Τα παιδιά δεν ζητούσαν πολλά και αυτά που ζητούσαν σχεδόν όλοι μπορούσαν να τους τα προσφέρουν.Έτσι λοιπόν μετά το πέρας της απαραίτητης βόλτας και την επιστροφή στο σπίτι, η αγωνία μεγάλη, καρφιτσωμένη στα μάτια του κάθε μικρού και κάθε έφηβου, για το πόσο λίγο η πολύ θα γέμιζε η τσέπη του απο τις 12 και μετά που θα άλλαζε η μέρα και θα έμπαινε ο καινούργιος χρόνος.Και όταν το ρολόι χτυπούσε 12 νταν ο "πατριάρχης" του σπιτιού, επιβλητικά επιβλητικά σηκώνονταν πάνω κι αφού πρώτα έσπαγε ένα κατακόκκινο ρόδι μέσα στο σπίτι που, σημάδι ευγονίας και ευζωίας,στην συνέχεια γενναιόδωρα πετούσε ότι είχε σε ψιλά μέσα στις τσέπες του, φρόντιζε μάλιστα απο νωρίς να είναι παραπάνω απο αρκετά- κάτι που ήταν μόνο η αρχή για το τσούρμο των παιδιών που περίμενα πως και τι για να ορμήσουν και να τα περιμαζέψουν από τις γωνιές του σπιτιού που είχαν διασκορπιστεί.Αυτό όμως ήταν μόνο η αρχή. Μια μικρή αρχή γιατί το μεγάλο έρχονταν απο κει κι έπειτα.Το όμορφο, το σπουδαίο, το ουσιαστικό δεν κρύβονταν μέσα σε ξενόφερτες Αγιοβασιλιάτικες μπότες αλλά στο στιβαρό χέρι του μπαμπά, στο τρυφερό χέρι της μάνας, στο σεβάσμιο χέρι της γιαγιάς και του παππού, στο γενναιόδωρο χέρι του θείου, της θείας, ενός καλού φίλου, κ.τλ κτλ κτλ.Όλα τα χέρια ανοιχτά κάποτε, όλα κάτι έδιναν, κι όλα τα παιδιά από κάτι έπαιρναν

."Έλα δω βρε μασκαρά να σου δώσω την καλή σου χέρα" για μια ολόκληρη ημέρα έλεγαν οι μεν κι άκουγαν οι δε, κι άπαντες ήταν ευτυχισμένοι.Κι εκείνοι που έδιναν κι εκείνοι που έπαιρναν γιατί κανείς δεν ξέφευγε από το όριο του.Κανείς δεν ζητούσε παραπάνω από αυτό που του έδιναν, και κανείς δεν έδινε παραπάνω απο αυτό που μπορούσε...Έτσι, εκείνο το βράδυ, σχεδόν όλα τα παιδιά αποκοιμόνταν με το χαμόγελο στα χείλη και το "θησαυρό" της καλής χέρας κρατημένο σφιχτά στο δικό τους χέρι .Την επαύριο, με το άνοιγμα των μαγαζιών, είχαν την μία και μοναδική ευκαιρία της χρονιάς, να ξοδέψουν χρήματα όπου αυτά ήθελαν.Στις λιγοστές απολαύσεις δηλαδή που τους προσφέρονταν.Και ήταν ευτυχισμένα!Γιατί η ευτυχία στην ζωή μας δεν κρύβεται στα πολλά αλλά στα καλά...

Λαϊκή, Κρητική μαγεία: Γητειές και ξόρκια.

«Ότι στη ζωή μας δεν συνέβη ποτέ είναι μονάχα εκείνο που δεν ποθήσαμε αρκετά...»

Νίκος Καζαντζάκης

Της Ρίκης Ματαλλιωτάκη

Για αιώνες ολόκληρους, από την αρχαιότητα ακόμα, τότε που δεν υπήρχαν γιατροί και φάρμακα άρα για να αντιμετωπίσεις το κάθε τι θα έπρεπε να δουλέψεις το μυαλό σε συνδυασμό με ότι σου έδινε η φύση, το μόνο μέσον καταφυγής για να αποτραπεί το κάθε κακό που σου συνέβαινε κρύβονταν μέσα στις γητειές και στα ξόρκια.

Σήμερα βέβαια όλα αυτά, τουλάχιστον από το μεγαλύτερο μέρος των σύγχρονων ανθρώπων, αντιμετωπίζονται σαν αστείοι κομπογιαννιτισμοί ή στη καλύτερη περίπτωση σαν αποτέλεσμα που αν επιδράσει θετικά επιδρά μόνο και μόνο λόγω έμμεσης, ψυχολογικής αυθυποβολής.

Ακόμα όμως και κάτω από αυτή την εκδοχή να πάρουμε την επί αιώνες πίστη των ανθρώπων σε κάποια πράγματα, δεν θα έπρεπε ίσως να αναρωτηθούμε πως με τις γητειές- οι οποίες συνήθως είναι απλές, μικρές τελετές λαϊκής και ακίνδυνης μαγείας- αποδεικνύεται ακράδαντα ότι ανάλογα με τη θέληση μας όλοι μας διαθέτουμε την ικανότητα να επηρεάσουμε τα γεγονότα του μέλλοντος σύμφωνα με τις επιθυμίες ή τους φόβους μας οπότε «εκείνο που δεν συνέβη ποτέ στη ζωή μας είναι μονάχα εκείνο που δεν ποθήσαμε αρκετά...» όπως λέει κι ο μεγάλος πατριώτης μας Νίκος Καζαντζάκης;

Διαφορετικά πως εξηγείται το γεγονός ότι δίχως ποτέ να καταγραφούν, μεταφερόμενοι απλώς δια ζώσης από τους νεώτερους στους γεροντότερους, έχουν διασωθεί χιλιάδες γητειές και ξόρκια παραμένοντας ολοζώντανα ενώ για πολλούς εξακολουθούν ακόμα να παραμένουν ιδιαίτερα δημοφιλείς τρόποι απομάκρυνσης κάθε είδους κακού.

Η γητειά λοιπόν, το πιθανότερο, πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία μεταλλάσσεις τη θέληση σου σε ενέργεια κατευθύνοντας την ολοταχώς προς την υλοποίηση του σκοπού σου, μ' άλλα λόγια κάνεις συνειδητά ότι μέχρι χθες έκανες ασυναίσθητα.

Η ετοιμολογία της λέξης γητειά πιθανόν προέρχεται από το ρήμα γοητεύω καθώς υπάρχει η εκδοχή ότι με τα ειδικά λόγια της γοητεύονται ανεξήγητα κάποιες μυστηριώδεις δυνάμεις του Σύμπαντος και υποτάσσονται στη θέληση της γητεύτρας ή του γητευτή.

Επειδή βέβαια η λέξη γράφεται και με «υ» γυτειά δηλαδή αντί για γητειά, υπάρχει και η άλλη εκδοχή που θέλει την έννοια της να προέρχεται από τις γύφτισσες καθώς ως γνωστόν οι γυναίκες τούτης της ράτσας ασχολούνται περισσότερο με κάθε λογής μαγικά και βασκανίες.

Σε ότι τώρα αφορά τους εξορκισμούς ,τους οποίους μάλιστα ανέκαθεν δέχονταν η εκκλησία μας καθώς αναφορά γι΄ αυτούς γίνεται στο χώρο της ήδη από την εποχή του Σολομώντα στο βιβλίο του Σολομωνική ενώ εξακολούθησε κι αργότερα από Μεγάλους Πατέρες της Πίστης μας όπως ο Μέγας Βασίλειος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, δεν σημαίνουν τίποτα παραπάνω από το ότι αναγνωρίζεις μεν τη δύναμη του κακού συγχρόνως όμως αναγνωρίζεις και διαλαλείς τη δύναμη του Θεού να το καταστρέψει.

Και οι γητειές όμως και τα ξόρκια διακρίνονται από μια απλότητα στην εκτέλεση καθώς ,όπως λένε και οι ειδικοί, η μαγεία όσο πιο απλή είναι τόσο και πιο αποτελεσματική γίνεται.

Σε κάθε περίπτωση πάντως το σίγουρο είναι ότι ο γητειές και τα ξόρκια μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τα πιο απλά έως και τα πιο πολυσύνθετα θέλω μας αρκεί βέβαια οι σκοποί να είναι αγαθοί και να μην υπάρχει περίπτωση ούτε για αστείο να επηρεάσουν την ζωή των διπλανών μας μια κι ένας άλλος νόμος της φύσης προειδοποιεί πως :

«Προσοχή γιατί ότι στέλνεις, καλό ή κακό, θα γυρίσει σε σένα 3 φορές πιο δυνατό...»Με καλοπροαίρετες προθέσεις λοιπόν δεν χάνεται τίποτα να γητέψετε ένα ζευγάρι προσπαθώντας να το συμφιλιώσετε με τους ακόλουθους τρόπους:

1)Ρίχνοντας λίγα φρέσκα φύλα μανόλιας κάτω από το στρώμα ενός ζευγαριού για να γητέψετε και να αναθερμάνετε την ψυχρή ερωτική του ζωή .2)Βάζοντας ένα μπουκέτο σάπφειρους στο σαλόνι του σπιτιού που ευνοούν τη γαλήνη ανάμεσα στη σχέση.

3)Χωρίστε μια ρίζα Αδάμ και Εύας στη μέση και δώστε το ένα μισό στον άντρα και το άλλο στη γυναίκα. Για όσο θα το έχουν στη κατοχή τους τίποτα δεν θα είναι ικανό να τους χωρίσει.

4) Φτιάξτε δυο μικρά σακουλάκια από κόκκινη φανέλα, γεμίστε τα με μοσχοκάρφια και περάστε τα σε δερμάτινο λουρί. Δώστε το ένα στον άντρα και το άλλο στη γυναίκα, και να είστε σίγουρη πως για όσο θα τα φορούν θα υπάρχει πάντα γαλήνη μεταξύ τους.

5)Ακόμα, για να σταματήσετε τους οικογενειακούς τσακωμούς, μη ξεχνάτε να ραίνετε πυκνά- συχνά το σπίτι με άνθη σταριού .

Για τη περίπτωση τώρα που επιθυμείται να σας ερωτευτούν – υπάρχει αλήθεια κανείς που δεν το επιθυμεί;- υπάρχουν οι εξής τακτικές:

1) Ρίξτε λίγους ηλιόσπορους στο νερό του μπάνιου σας και θα γίνεται ακαταμάχητοι.

2) Με λίγες μαργαρίτες επίσης στο νερό του μπάνιου σας θα εμπνεύσετε το σεβασμό και τον θαυμασμό όλων σας.

3) Αν είστε γυναίκα φορέστε λίγη αποξηραμένη δάφνη πάνω σας και θα εξασφαλίσετε μια μακροχρόνια και ευτυχισμένη σχέση.

4) Αν πάλι θέλετε ένα καλό σύζυγο και όχι μια απλή σχέση, ραντίστε τις γωνιές του σπιτιού σας με φρέσκια μαντζουράνα και φροντίστε να την ανανεώνετε πριν μαραθεί.

5) Για να επιστρέψει ο άπιστος τυλίξτε σε ένα κομμάτι καλαμιού ένα χαρτί πάνω στο οποίο να έχετε γράψει το όνομα του. Ρίξτε το μετά στη φωτιά λέγοντας: «χαρά να μην τον έβρει πουθενά αν δεν γυρίσει σε μένα ξανά.»

6) Για να προκαλέσουμε τον έρωτα σε κάποιον τον γητεύουμε προσφέροντας του ένα μικρό πουγκάκι με αποξηραμένο δυόσμο.

7) Αν πάλι θέλουμε να «αναγκάσουμε» κάποιο πρόσωπο που βρίσκεται μακριά μας να κάνει αυτό που θέλουμε, κρατάμε σφιχτά στη χούφτα μας λίγα γαρύφαλλα καθώς φέρνουμε τη μορφή του στη σκέψη μας. Λέγεται ότι σε λίγη ώρα μονάχα το ζητούμενο θα έχει επιτευχθεί.

Για να αληθέψουν οι ευχές μας μπορούμε :

1) Να κάψουμε μερικά αποξηραμένα φύλλα δάφνης στην κρεβατοκάμαρά μας, και πριν περάσουν εφτά μέρες όλα τα όνειρα μας θα πραγματοποιηθούν .2)Να βάλουμε λίγη λεβάντα κάτω από το μαξιλάρι μας πριν κοιμηθούμε ενώ συγχρόνως θα σκεφτόμαστε την επιθυμία μας. Εάν ονειρευτούμε κάτι σχετικό τότε όντως αυτή θα αληθέψει.3) Γράφουμε αυτό που επιθυμούμε σε ένα κομμάτι χαρτί, το τυλίγουμε καλά και το σφραγίζουμε με κόκκινο κερί. Το κρύβουμε σε ένα σημείο του σπιτιού λέγοντας: «Χάρισέ μου σήμερα μιαν ευχή, μια μεγάλη ευχή, μια μικρή ευχή, μια λεπτούλα ευχή, μια τεράστια ευχή. Μιαν ευχή από δω, μιαν ευχή από κει, γρήγορα παντού να μεγαλώνει, χάρισέ μου την ευχή για να χαρώ».

Κάθε τρεις ημέρες μεταφέρουμε το φυλαχτό σε άλλο σημείο του σπιτιού επαναλαμβάνοντας το ξόρκι και όταν η επιθυμία μας αληθέψει, το καίμε..

Για να προστατευτούμε από κατάρες, δαιμόνια και εχθρούς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα παρακάτω ξόρκια:1)Μουσκεύουμε λίγο φρέσκο τριφύλλι και ραντίζοντας με αυτό τις τέσσερις γωνίες

του κάθε δωματίου προστατεύουμε το σπίτι μας από τα δαιμόνια.2) Με λίγη αποξηραμένη μαντζουράνα κρεμασμένη σε τούλι πάνω από την κεντρική πόρτα του σπιτιού, προφυλάσσονται οι ένοικοι του από τις κατάρες και το κακό μάτι.3)Καίγοντας λίγο αποξηραμένο αγριόχορτο και λέγοντας δυνατά το όνομα του ανθρώπου που νομίζουμε πως θέλει να μας βλάψει, ελευθερωνόμαστε από την δύναμή του.4) Βάζοντας μερικά άνθη βελανιδιάς κάτω από το κατώφλι μας αποφεύγουμε τις ανεπιθύμητες επισκέψεις.

5) Γράφουμε το όνομά μας με κόκκινο μελάνι σε φύλλο λεμονιάς και το έχουμε πάντα πάνω μας για να μας προστατεύει από τους εχθρούς.Αν θέλουμε τώρα να διώξουμε από πάνω μας η βασκανία, ή αλλιώς το φταρμό όπως λέγεται εδώ στη Κρήτη , ο οποίος σημειωτέον αν μείνει ένα βράδυ πάνω στον φταρμισμένο μπορεί και να πεθάνει όπως ισχυρίζονταν οι παλαιότεροι, χρησιμοποιούμε το σαράντισμα , την ειδική γητειά δηλαδή, αφού πρώτα όμως παράσχουν στον άρρωστο τις πρώτες βοήθειες που δεν είναι άλλες από θύμιασμα με καλορίζικα και επαλείψεις με λάδι από το καντήλι του σπιτιού.

Στη συνέχεια για να δει ο γητευτής σε τι βαθμό υπάρχει πάνω του το κακό μάτι, πιάνει μια πετσέτα και μετρά από την μια άκρη της , που τη φέρνει ίσαμε τον αγκώνα του, μέχρι τις άκριες των δαχτύλων της παλάμης του βάζοντας μια ακόμα παλάμη επιπλέον . Βάζει κατόπιν λίγο αλάτι εκεί που τελειώνει η παλάμη και μετά πιάνει τις άκριες της πετσέτας σταυρώνοντας πολλές φορές τον φταρμισμένο από τη μια άκρη μέχρι εκεί που βρίσκεται το αλάτι, κι αν λείπει όλη η επιπλέον παλάμη σίγουρα το κακό μάτι υπήρχε σε πολύ μεγάλο βαθμό αλλά με την όλη διαδικασία σίγουρα εντός ολίγου θα αρχίσει να υποχωρεί.

Μια άλλη απλούστερη γητειά για το φταρμό είναι να πεις στον πάσχοντα τρεις φορές τη παρακάτω γητειά:

Στο όνομα σου Θεέ μου και Δεσπότη μου Χριστέ μου

Στις 25 Δεκεμβρίου ο Χριστός γεννάται, κείνη η ώρα τούτη η ώρα μια λογάται.

Που πας καημέ, που πας φταρμέ, που πας κακής ώρας υγιέ

Πάω κάτω στους κάμπους δεντρά να ξεριζώσω, κουράδια να ξεκουραδώσω, ζευγάρια να ξεζευγαρώσω, αντρόυνα να ξεχωρίσω, παιδί στη κούνια να ξεράνω.

Γύαγυρε φταρμέ, γύαγυρε καημέ γύαγυρε κακής ώρας υγιέ , να πας στα όρη στα βουνά, να βρεις δικέρι και τρικέρι, να πιεις από το αίμα ντου, να φας από το γάλα ντου και να λείψεις από το δούλο του Θεού...

Ως λιώνει τ' αλάτσι στο νερό ετσά να λιώσει κι ο φταρμός κι ο κακομποδιασμός...

Οι Κρητικές λαϊκές δοξασίες έχουν ακόμα διασώσει γητειές για τις βαρυμαθιές- χτυπήματα- γητειές για τους πονόματους, γητειές για τα φταρμισμένα μωρά, γητειές για τις μυρμηγκιές που βγάζουν στα χέρια, γητειές για να ροδίσουνε όμορφα τα ψωμιά στο φούρνο, γητειές για να ψηθούν τα χορταρικά γρήγορα, γητειές για τη παντρειά, γητειές για το φεγγάρι, γητειές για τον όμορφο και την όμορφη, γητειές για τις ψείρες των κηπευτικών, γητειές σε περίπτωση που σε πειράζει η ζέστη του ήλιου, γητειές για όλους τους ανθρώπους, γητειές έως ακόμα και για την ευκοιλιότητα...

Οπότε εσείς δεν έχετε παρά να διαλέξετε, να πάρετε και φυσικά να αναμένετε τα αποτελέσματα...

Από εμένα καλή επιτυχία!

Πολύτιμες πληροφορίες για το παρόν κείμενο πάρθηκαν από την λαογράφο κ. Ειρήνη Ταχατάκη καθώς επίσης και από το βιβλία «ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ» της κ. Ευαγγελίας Λαμπαθιανάκη- Παπαδάκη και το βιβλίο «ΛΑΪΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ –Γιατροσόφια, βότανα, ξόρκια, γητειές, βρώσιμα χόρτα του αγρού κ.α.» των Κανάκη Γερωνυμάκη

ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΛΕΥΚΩΜΑ: Το γελαστό τετράδιο…

Της Ρίκης  Ματαλλιωτάκη

«Λοιπόν, φάγαμε το γάιδαρο και μένει η ουρά, τα ψέματα τελειώνουν εδώ…Είναι θέμα ημερών πια και το σχολείο ανήκει στο παρελθόν!

Οπότε για να μη ξεχνιόμαστε , εν όψη  του τέλους  επιβάλετε να αφήσετε εδώ όλοι τα αποτυπώματα σας… και τα σχέδια της προσεχούς , ελεύθερης πλέον ζωής σας.»

Κάποτε, για τον έφηβο ήταν απαραίτητος οπωσδήποτε  ένας τρόπος  που μέσα του θα προφύλαγε με ασφάλεια  σιδερόφραχτου κάστρου έρωτες, πόθους, σκέψεις κι απόψεις κρυφές κι ανομολόγητες…

Ένας τρόπος που με τη βοήθεια του θα κατάφερνε να εκφράσει και να βγάλει προς τα έξω ατόφιο το εσωτερικό του συναίσθημα…

Που δίχως παρεξήγηση θα του επέτρεπε μια μικρή επίδειξη γνώσεων με ρύσεις, αποφθέγματα και μικρά αποσπάσματα ποίησης… για την αλήθεια δηλαδή  ότι είχε προλάβει  το μυαλό να συγκρατήσει στα τσάτρα πάτρα  από τις αντιγραφές..

Που θα απελευθέρωνε,  όσο έστω ήταν δυνατόν, ένα καυστικό χιούμορ απαγορευμένο στο τότε σχολικό αυλόγυρο και γενικότερα στα πλαίσια μιας άλλης εποχής..

Που θα κρατούσε θέση-κλειδί και μόνο αυτός θα μπορούσε να  μεταφράσει τους κώδικες μιας κρυφής  επικοινωνίας και  συγχρόνως να γίνει ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των ενηλίκων του αργότερα και των ανηλίκων του τώρα…

«ΤΙ ΕΣΤΙ ΦΙΛΙΑ;;;»

  Κι επιτέλους, αν μη τι άλλο, χρειαζόταν οπωσδήποτε ένας τρόπος διασκέδασης για να περνάνε ανώδυνα οι ατέλειωτες, αφόρητες, βασανιστικές κι ανήλιαγες  ώρες που περνούσε επιβαλλόμενα ο κλειδωμένος, ή η  κλειδωμένη, στους τέσσερις τοίχους ενός δωματίου διαβάζοντας υποτίθεται…

Και βέβαια ετούτος ο τρόπος, ετούτο το άνοιγμα  της εφηβικής ψυχής,  δεν ήταν δυνατόν να χωρέσει και να  βρεθεί πουθενά αλλού παρά μονάχα εκεί:

 Στο τετράδιο με την ανάλαφρη εμφάνιση που σε καμιά περίπτωση δεν είχε  ουδεμία, μα ουδεμία  απολύτως σχέση με τη λιτή και αυστηρή εμφάνιση  των  υπολοίπων που βρίσκονταν  ανάκατα στοιβαγμένα στη σχολική τσάντα, σκουντούφλικα φυσικά και βαριεστημένα κάτω από βάρος του αυστηρού σκούρου μπλε, άντε στη καλύτερη περίπτωση άσπρου, περιτυλίγματος τους.

Αυτό  όμως ήταν   ο χαρούμενος ήλιος που ζέσταινε με τη θέρμη του κάθε επιθυμία, κρυφή και φανερή… ο ουρανός που στην αγκαλιά του χωρούσαν  τα πάντα…το τετράδιο το ξεχωριστό…το γελαστό, το αγαπημένο!

«ΤΙ ΕΣΤΙ ΕΡΩΣ;;;»

Ο γευστικός, μα  συνάμα  κι απαγορευμένος καρπός του παραδείσου μιας καταπιεσμένης εφηβείας που για να σωθεί κρύβονταν επιμελώς αναμεσίς Όμηρου, Θρησκευτικών, Άλγεβρας και Τριγωνομετρίας περιμένοντας τη κατάλληλη στιγμή  που θα του χάριζε την  ανώδυνη διαφυγή από το σκληρό και άγρυπνο διδασκαλικό μάτι…

Αν κατάφερνε και ξέφευγε από κει κι έπειτα όλα ήταν εύκολα…

Από κει κι έπειτα,  σαν θεϊκός Ερμής επιφορτισμένος το ρόλο της μεταφοράς,  θα ξεγλιστρούσε παιχνιδιάρικα και  μυστικά, χέρι με χέρι κάτω από το θρανίο,  έως ότου περάσει από κεφάλι σε κεφάλι όλο το απόσταγμα της εφηβικής γνώσης μέσα από   καρικατούρες, φωτογραφίες κολλημένες με σελοτέιπ κι επικυρωμένες με τη σφραγίδα μιας ανεξίτηλης φιλίας, φρέσκα λουλούδια που δεν θα   αργούσαν καθόλου να γίνουν αποξηραμένα, και φυσικά πλήθος ονείρων και σχεδίων που ποιος μπορούσε εκείνη τη στιγμή να γνωρίζει πόσα από αυτά θα περνούσαν στην υπόσταση της πραγματικότητας και πόσα όχι.

Ιδού ένα μικρό δείγμα  των πλέον αντιπροσωπευτικότερων ερωταπαντήσεων μιας σχολικής συνήθειας  που πια ανήκει στη  χώρα του παρελθόντος, ενός  μαθητικού λευκώματος:

«Αναφέρατε απόψεις για τη σχολική χρονιά που πέρασε…»

«Να πάει και να μη γυρίσει…» ή «Φασκελοκουκούλωστα» ή «Δυστυχώς…όλα ήταν υπέροχα..» ή «Ήταν τέλεια, φανταστική…μήπως όμως άραγε επειδή ήταν και η τελευταία;;;»

«Τι σκοπεύετε να  γίνετε όταν μεγαλώσετε;;;»

«Δε σκοπεύω να γίνω  τίποτα για τον απλούστατο λόγο ότι δε σκοπεύω να μεγαλώσω, κορόιδο είμαι;;»  ή «Μα τι άλλο , πλούσιος…» ή  «Φιλάνθρωπος για να μου έχουν και υποχρέωση»

 «Πως ονειρεύεστε το μέλλον σας;;;»

«Άσπρο, κάτασπρο κι απ΄ το γάλα ξεξασπρότερο…»  ή « Αφήστε με ήσυχο, δεν έχω ειδικότητα στα όνειρα…» ή «Δεν είμαι κι ο μάντης Τειρεσίας…» ή « Δε φτάνει που ονειρεύεται για μένα ο μπαμπάς μου και η μαμά μου, πρέπει να ονειρεύομαι κι εγώ;»

«Ποιος είναι ο αγαπημένος σας ποιητής και γιατί;;;- Αναφέρατε παράδειγμα….»

«Ο αγαπημένος μου ποιητής; Μα ο Διονύσιος Σολωμός φυσικά, σάμπως ξέρω και κανένα άλλο;» ή « Μα ο Στέλιος Καζαντζίδης ασφαλώς ,  δε το συζητάμε… ή «άει παράτα με και βάλε καμιά πιο έξυπνη ερώτηση…» ή « η κουλτούρα σκότωσε τη γάτα…»

«Πως είναι πλασμένος στη φαντασία σας ο-η σύντροφος της ζωής σας;;;»

«Νέος, ωραίος, αθλητικός πλούσιος, γενναιόδωρος, ζητάω πολλά μήπως;» ή «Με μοναδικό ενδιαφέρον το μέτρημα του στριφώματος της φούστας μου…» ή «Με «λεπτά» αισθήματα..» ή « Ορφανός…πεντάρφανος…»

 «Τι εστί έρως;;;»

«Έρως εστί  ο ασπασμός των αγγέλων στ΄ άστρα»  ή.. «Το υπέρτατο συναίσθημα, η πεμπτουσία της ζωής!!!» ή «Όνειρο θερινής νυκτός…» ή «Σαλάμι αέρος…» 

«Τι εστί φιλία;;;»

«Το απάνεμο λιμάνι που προσφέρετε αφιλοκερδώς για να σπάνε  πάνω του όλα τα κύματα…» ή «Διαμάντι σπάνιο, άρα και πολύτιμο…» ή «Δροσιά και ανάσα ψυχής…»¨ή « Δε μπαίνω στο κόπο να απαντήσω, αφού δεν υπάρχει…»  

 «Τι εστί γάμος;»

«Ένα φρούριο υπό κατάληψη  που όσοι είναι  έξω θέλουν να μπουν μέσα  κι όσοι είναι απ΄  έξω θέλουν να μπουν μέσα» ή «Ασφάλεια για τους ανασφαλείς…» ή  «Αιώνια δέσμευση»  ή «Κατάρα.. κατάρα, φτου.. φτου, μακριά από μένα..»

  «Τι εστί γυνή;»

«Μα τι άλλο.. το στολίδι της φύσης…» ή «Τι μπορεί να εστί η Εύα που εξηπάτησε τον Αδάμ εκτός από κακό;» ή «Γυνή εστί ευαίσθητη καρδιά!!!» ή «Το πλάσμα που από τα σπλάχνα του αναβλύζει η  ζωή…» ή «Καταραμένες…πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα δίχως σας…» ή « Γάτα με πέταλα…»

«Τι εστί ανήρ;»

« Το Ων που δε θα έπρεπε ποτέ να έχει δημιουργηθεί , το λάθος του Θεού…» ή « Ο γάιδαρος που υποχρεούται να κουβαλά…» ή «Ο θηριοδαμαστής  της γυναίκας…» ή «Ο ανόητος που του αρέσει να ακούει πως είναι έξυπνος…» ή « Τα θεμέλια του κόσμου…»

«Τι εστί σεξ;»

 « Η ταυτόχρονη , ψυχική και σωματική συνένωση δύο κορμιών…» ή «Απόλαυση όμοια με αυτή του φαγητού, επιβάλλεται να τρως για να ζεις άρα επιβάλλετε και να… πάλι για να ζεις…» ή «αγορά προφυλακτικών…»

1866: Σαν σήμερα το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου

Κορυφαία πράξη του απελευθερωτικού αγώνα των Κρητών, σύμβολο ηρωισμού και θυσίας. Είναι το σημαντικότερο επεισόδιο της Κρητικής Επανάστασης του 1866.

Η κακοδιοίκηση και η καταπίεση της τουρκικής διοίκησης ανάγκασε την Παγκρήτια Συνέλευση που συνήλθε στα Χανιά να αποστείλει στις14 Μαΐου 1866 αναφορά στον Σουλτάνο με μια σειρά αιτημάτων. Συγκεκριμένα, ζητούσε: βελτίωση του φορολογικού συστήματος, σεβασμό της χριστιανικής θρησκείας, αναγνώριση του πληθυσμού να εκλέγει ελεύθερα τους δημογέροντές του και τη λήψη μέτρων για την οικονομική ανάπτυξη του νησιού.

Παράλληλα, απέστειλε μυστικό υπόμνημα προς τους μονάρχες της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας, με το οποίο τους καλούσε να ενεργήσουν για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα ή να μεσολαβήσουν στη χορήγηση από τον Σουλτάνο «Οργανικού Νόμου». Στη συγκέντρωση αυτή συμμετείχε και ο Γαβριήλ Μαρινάκης, ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου, που ήταν το επαναστατικό κέντρο της περιοχής Ρεθύμνης.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις αδιαφόρησαν, ενώ η ελληνική κυβέρνηση δήλωνε ουδετερότητα και δεν πήρε ανοιχτά το μέρος των επαναστατών. Μόνο η Ρωσία κινήθηκε δραστήρια, χάρη στους υποπροξένους της στο νησί Ιωάννη Μιτσοτάκη και Σπυρίδωνα Δενδρινό.

Μη αναμένοντας βοήθεια από πουθενά, οι Κρητικοί αποφάσισαν να ξεσηκωθούν μόνοι τους και ύψωσαν τη σημαία της Επανάστασης στις21 Αυγούστου 1866, με το σύνθημα «Ένωσις ή Θάνατος» και αρχηγούς τον Ιωάννη Ζυμβρακάκη στα Χανιά, τον Ελλαδίτη συνταγματάρχη Πάνο Κορωναίο στο Ρέθυμνο και τον Μιχαήλ Κόρακα στο Ηράκλειο. Στην Ελλάδα συγκροτήθηκαν εθελοντικές ομάδες, που βοήθησαν τους Κρητικούς, με χρήματα, τρόφιμα και άλλα εφόδια.

Ο Σουλτάνος θορυβήθηκε από την εξέγερση και έστειλε στις 30 Αυγούστου 1866 τον Μουσταφά Ναϊλή Πασά, με εντολή να την καταστείλει, αφού προηγουμένως είχε απορρίψει τα αιτήματα των Κρητικών. Ο Πασάς έφερε το προσωνύμιο Γκιριτλί (Κρητικός), επειδή είχε συντελέσει στην κατάπνιξη της επανάστασης του 1821 στην Κρήτη. Πρώτα προσπάθησε να καλοπιάσει τους επαναστάτες και να τους πείσει να επιστρέψουν στις δουλειές τους. Όταν αυτοί αρνήθηκαν, αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή το στρατιωτικό του σχέδιο για την κατάπνιξη της επανάστασης.

Η Μονή Αρκαδίου

Τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο προέβη σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην περιοχή των Χανίων και στη συνέχεια στράφηκε προς το Ρέθυμνο και τη Μονή Αρκαδίου, όπου ήταν η έδρα της τοπικής επαναστατικής επιτροπής, αποθήκη πολεμοφοδίων και τροφίμων, καθώς και καταφύγιο πολλών χριστιανών. Ο Μουσταφά Πασάς έφθασε έξω από το μοναστήρι το απόγευμα της 6ης Νοεμβρίου1866. Στη διάθεσή του είχε 15.000 άνδρες (Τούρκους, Αλβανούς, Αιγυπτίους και Τουρκοκρητικούς) και ισχυρό πυροβολικό. Στη Μονή βρίσκονταν 966 άνθρωποι, από τους οποίους μόνο 250 μπορούσαν να πολεμήσουν. Επικεφαλής των αγωνιστών του Αρκαδίου ήταν ο πελοποννήσιος ανθυπολοχαγός Ιωάννης Δημακόπουλος και ο ηγούμενος Γαβριήλ.

Οι προτάσεις προς παράδοση απορρίφθηκαν από τους πολιορκημένους και το πρωί της 8ης Νοεμβρίου άρχισαν οι εχθροπραξίες. Οι Οθωμανοί, παρά τις λυσσαλέες επιθέσεις τους, δεν κατάφεραν να καταλάβουν τη Μονή την πρώτη μέρα. Το βράδυ ζήτησαν ενισχύσεις και μετέφεραν ένα μεγάλο πυροβόλο από το Ρέθυμνο. Την επομένη, 9 Νοεμβρίου, άρχισε το δεύτερο κύμα της επίθεσης. Νωρίς το απόγευμα γκρεμίστηκε το δυτικό τείχος της Μονής από τις βολές του πυροβόλου και οι επιτιθέμενοι εισέβαλαν στο μοναστήρι, αρχίζοντας τη μεγάλη σφαγή.

Στη μπαρουταποθήκη της μονής γράφτηκε η τελευταία πράξη του δράματος και μία ακόμα ένδοξη σελίδα της ελληνικής ιστορίας. Ο Κωστής Γιαμπουδάκης ή κατ' άλλους ο Εμμανουήλ Σκουλάς την ανατίναξε, σκορπίζοντας το θάνατο, όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και στους εισβολείς. Αμέσως μετά, οι Τουρκοκρητικοί και οι Αλβανοί όρμησαν και κατέσφαξαν όσους είχαν διασωθεί, ενώ έκαψαν τον ναό και λεηλάτησαν τα ιερά κειμήλια.

Από τους Έλληνες που βρίσκονταν στη Μονή, μόνο 3 ή 4 κατόρθωσαν να διαφύγουν, ενώ περίπου 100 πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Μεταξύ αυτών και ο Δημακόπουλος, που εκτελέστηκε λίγο αργότερα. Ο ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου Γαβριήλ Μαρινάκης είχε σκοτωθεί πριν από την ανατίναξη της μπαρουταποθήκης. Οι νεκροί και τραυματίες του Μουσταφά ανήλθαν σε 1.500 ή σε 3.000, σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς.

Το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, όπως είχε συμβεί με την καταστροφή των Ψαρών και την Έξοδο του Μεσολογγίου, συγκίνησε όλο τον χριστιανικό κόσμο κι ένα νέο κύμα φιλελληνισμού δημιουργήθηκε στην Ευρώπη. Σπουδαίες προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Τζουζέπε Γκαριμπάλντι και ο Βίκτωρ Ουγκώ, πήραν θέση υπέρ του Κρητικού Αγώνα και ξένοι εθελοντές έσπευσαν να ενισχύσουν από κοντά την Επανάσταση. Σημαντικές ήταν και οι χρηματικές συνεισφορές από τη Ρωσία και τις ΗΠΑ, με προεξάρχοντα τον φιλέλληνα Σαμουήλ Χάου.

Η Κρητική Επανάσταση φυλλορρόησε τον Ιανουάριο του 1869, αλλά ο Σουλτάνος δεν μπόρεσε να καθυποτάξει ολοκληρωτικά τους Χριστιανούς της Κρήτης. Έτσι, υπό την πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων αναγκάστηκε να παραχωρήσει τον «Οργανικό Νόμο» (3 Φεβρουαρίου1868), ένα είδος Συντάγματος, που προέβλεπε προνόμια για τους χριστιανούς και καθεστώς ημιαυτονομίας για το νησί. Η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα πήρε αναβολή για το 1912.

Στοιχειωμένα σπίτια στη Κρήτη: Μισό βήμα ο μύθος από τη πραγματικότητα….

Της Ρικης Ματαλλιωτάκη

Τα φαντάσματα κατά το κοινώς λεγόμενο είναι ασώματα πνεύματα νεκρών, θύματα συνήθως κάποιου στυγερού εγκλήματος, που επιλέγουν να παραμείνουν στο σπίτι που άφησαν τη τελευταία τους πνοή κάνοντας αισθητή τη παρουσία τους με διάφορους τρόπους, εκ των οποίων ο πιο γνωστός είναι η δημιουργία περιέργων θορύβων ή φωνών.

Ο λόγος τώρα που κάποια θύματα επιλέγουν να παραμείνουν ες αεί στο χώρο του θανάτου τους με αποτέλεσμα να τον στοιχειώνουν ενώ άλλα εξατμίζονται, αυτό για εκείνους που ασπάζονται το φαινόμενο «πόλτεργκαϊτ» αποτελεί ένα από τα πλέον ανεξήγητα μυστήρια της ζωής, για άλλους πάλι δεν αποτελεί τίποτα παραπάνω από ένα μύθο.Επειδή όμως ο μύθος σχεδόν πάντα απέχει μισό μόλις βήμα από τη πραγματικότητα, « με πράγματα που δεν μπορείς να ελέγξεις είναι καλύτερα να μη παίζεις» συμβουλεύουν όσοι έτυχαν ανάλογης εμπειρίας μια κι όπως καταλαβαίνεται το φαινόμενο «πόλτεργκαϊτ» δεν θα μπορούσε να μη συμβαίνει και στη Κρήτη όπως και σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο.

Και μπορεί βέβαια στοιχειά και φαντάσματα να είναι πράγματα που δεν τα συναντάμε κάθε μέρα, υπάρχουν ωστόσο αρκετά σπίτια στο νησί που οι ιδιοκτήτες τους για ευνόητους λόγους κρατούν μέσα τους εφτασφράγιστα τα μυστικά που τους παρέδωσαν οι αιώνες, κι αν τα γνώριζαν όλοι το πιθανότερο είναι πως οι δύσπιστοι θα άλλαζαν γνώμη.

Υ.Γ. Όποιος δεν αντέχει καλύτερα να μη διαβάσει τα κείμενα που ακολουθούν. 

«Με το που έμπαινε ο Απρίλης τα ουρλιαχτά μιας γυναίκας τρυπούσαν τα αυτιά όλων μας εκεί μέσα και δεν μπορεί βέβαια να ήταν ομαδική παράκρουση …»

Στη συνοικία της Αγίας Τριάδας, σε ένα από τα πολλά και μισό-ερειπωμένα σπίτια που βρίσκονται στη περιοχή, υπάρχει ένα διώροφο παλιό σπίτι που οι ιδιοκτήτες του το εγκατέλειψαν στη μοίρα του εδώ και πολλά χρόνια κι όχι βέβαια για να μεταφερθούν σε κάποιο άνετο διαμέρισμα αλλά επειδή δεν άντεχαν περισσότερο τα ανεξήγητα ουρλιαχτά που κάθε χρόνο, για όλο το μήνα Απρίλη, τρυπούσαν τα αυτιά τους.«Δεν θα σου πω και τίποτα καινούργιο, ότι θα σου πω όλοι εδώ στη γειτονιά το ξέρουν» λέει χαρακτηριστικά ο ιδιοκτήτης- που είναι ακόμα ιδιοκτήτης μια και το γνωστό του θέματος δεν τον βοήθησε να ξεφορτωθεί τη παλιά μονοκατοικία αν και θα το ήθελε πολύ- «οπότε δεν κινδυνεύω ούτε γραφικός να φανώ κι ένα παραπάνω ούτε τρελός. Το σπίτι αυτό λοιπόν το πήρε με κλήρο ο πατέρας μου όταν ήλθε από τη Μικρά Ασία, του έκατσε εξ ανάγκης δηλαδή και όχι από επιλογή, και από τότε ήδη όλοι οι ντόπιοι, με υπονοούμενα ασφαλώς κι όχι ευθέως μια και δεν τον ήξεραν ακόμα και δείλιαζαν να του πουν την αλήθεια, του συνιστούσαν να σηκωθεί και να φύγει το δυνατόν συντομότερο. Εκείνος βέβαια, στην αρχή που πρωτομπήκε μέσα, Νοέμβρης μήνας ήτανε αν δε κάνω λάθος, πίστεψε πως οι συστάσεις προέκυψαν από ζήλια για το μεγάλο και πολυτελές, για την εποχή του, σπίτι που πήρε κι αφού δεν έβλεπε τίποτα το περίεργο δεν έδωσε σημασία.Το περίεργο το είδε, ή μάλλον το άκουσε, για πρώτη φορά μερικούς μήνες μετά κι έκτοτε το βλέπαμε και το ακούγαμε όλοι για πολλά χρόνια, έως που φύγαμε… με το που έμπαινε ο Απρίλης τα ουρλιαχτά μιας γυναίκας τρυπούσαν τα αυτιά όλων μας εκεί μέσα και δεν μπορεί βέβαια να ήταν ομαδική παράκρουση. Αυτό λοιπόν, για τη πρώτη φορά μιλώ τώρα, συνεχίστηκε για όλο το μήνα και τότε μόνο ο πατέρας μου κατάλαβε τα υπονοούμενα των γειτόνων, ρώτησε και έμαθε πως το σπίτι αυτό κάποτε ήταν κάποιου Τούρκου άρχοντα που η μοναχοκόρη του αγάπησε ένα δικό μας, τόλμησε να αντισταθεί στη θέληση του πατέρα της απαιτώντας να την παντρευτεί και να αλλαξοπιστήσει, κι εκείνος για να την τιμωρήσει την έκλεισε στο υπόγειο βαρώντας της κάθε βράδυ τριάντα βουρδουλιές μπας και να την αναγκάσει να αλλάξει γνώμη. Το μαρτύριο φυσικά της κοπέλας δεν κράτησε για πολύ, πάνω κάτω μια βδομάδα άντεξε τις βουρδουλιές του πατέρα της και την υγρασία του υπογείου και μετά υπέκυψε, κι από τότε κάθε χρόνο, τον μήνα Απρίλη πάντα που έγινε το περιστατικό , όλοι εδώ στη γειτονιά άκουγαν τις ίδιες κραυγές πόνου που άκουγαν και όταν ζωντανή ακόμα τη χτυπούσε ο πατέρας της.Όπως καταλαβαίνεις οι συνθήκες της εποχής μας κράτησαν αναγκαστικά δέσμιους σε τούτο το σπίτι για κάμποσα χρόνια, μ’ αυτή την αίσθηση της φρίκης να μας ζώνει κάθε που ακούγαμε τα γυναικεία ουρλιαχτά χωρίς να μπορούμε να κάνουμε το παραμικρό για να τα αποφύγουμε. Μόλις όμως καταφέραμε και ορθοποδήσαμε λίγο φύγαμε κακήν κακώς- με πράγματα βλέπεις που δεν μπορείς να ελέγξεις είναι καλύτερα να μη παίζεις - κι ευτυχώς γιατί μπορεί να είχαμε και τρελαθεί…Αν με πιστεύεις τώρα ή δεν με πιστεύεις δικαίωμα σου, πέρνα όμως οποιοδήποτε βράδυ του Απρίλη θέλεις έξω από το σπίτι κι αυτά που σου λέω θα τα διαπιστώσεις και μόνη σου.

«Ακούμε αντρικές φωνές που ζητούν βοήθεια, και βλέπουμε σκιές ανθρώπων να κυκλοφορούν τη νύχτα.»

Στο κέντρο σχεδόν της παλιάς πόλης του Ρεθύμνου υπάρχει ένα οίκημα, τουριστικό μαγαζί σήμερα, το οποίο από χέρι σε χέρι έχει φτάσει ως τους τωρινούς ιδιοκτήτες του από το 1718 μια και στο έτος αυτό αναφέρεται εγγράφως και το πρώτο συμβόλαιο ιδιοκτησίας του. Ψάχνοντας πίσω στο χρόνο οι τωρινοί ιδιοκτήτες ανακάλυψαν πως έλκουν την καταγωγή τους από τους Βενετούς και πως το σπίτι αυτό ανήκε σε ένα Βενετοκρητικό πρόγονο τους ο οποίος όταν υποψιάστηκε πως η όμορφη γυναίκα του τον απατά, την έκτισε μέσα σ’ ένα τοίχο και στη συνέχεια εξαφανίστηκε. Δεν είχαν παιδιά κι έτσι το σπίτι παρέμεινε εγκαταλελειμμένο στο έλεος του χρόνου και των τότε πολεμικών καταστάσεων που έπλητταν τη Κρήτη για πάνω από εκατό πενήντα χρόνια έως που κάποιοι άλλοι συγγενείς αποφάσισαν να ζήσουν εκεί μέσα. Ένα ημερολόγιο που υπάρχει σήμερα στα χέρια των τωρινών ιδιοκτητών, και το οποίο το διάβασα με τα μάτια μου, δίδει με ακρίβεια όλες τις παραπάνω πληροφορίες καθώς επίσης και πως το σπίτι εγκαταλείφτηκε για δεύτερη φορά όταν οι νέοι ένοικοι ανακάλυψαν πως σε τακτά χρονικά διαστήματα ακούγονταν καθαρά πρώτα τα πέταλα ενός αλόγου που απομακρύνονταν και μετά, σαν μέσα από απόηχο, το λυπητερό κλάμα μιας γυναίκας…ένα κλάμα σαν κάποιον να εκλιπαρούσε. Το σπίτι, απόμεινε μονάχο του με τα φαντάσματα που έκρυβε έως τα μισά του 20ου αιώνα κι αφού πια όλοι όσοι γνώριζαν τα μυστικά του είχαν πεθάνει κάποια στιγμή κατοικείται ξανά. Επιτάσσεται όμως τη περίοδο τη κατοχής, χρησιμοποιείται ως φρουραρχείο και στα υπόγεια του βασανίστηκαν κι άφησαν τη τελευταία τους πνοή εκατοντάδες Κρήτες Αγωνιστές, παλικάρια της Εθνικής Αντίστασης, από τους Γερμανούς Εσατζήδες. Μετά την απελευθέρωση το κτίριο παρουσίασε κι άλλα ανεξήγητα φαινόμενα και οι ιδιοκτήτες βεβαιώνουν:«Πέρα από κείνη τη παλιά ιστορία- τα στοιχεία της οποίας είναι στη διάθεση οποιουδήποτε θέλει να ψάξει σοβαρά το θέμα- της γυναίκας που βρήκε το άδοξο τέλος και που δεν σταμάτησε να φανερώνεται ως και σήμερα, συχνά επίσης ακούμε αντρικές φωνές που ζητούν βοήθεια, και βλέπουμε σκιές ανθρώπων να κυκλοφορούν τη νύχτα. Όλα αυτά βέβαια εμείς τα έχουμε συνηθίσει και δεν μας προκαλούν πια και τόση εντύπωση, έχουμε δηλαδή εξοικειωθεί με όλα ετούτα τα φαινόμενα αφού ποτέ κανείς μας δεν έπαθε τίποτα, επειδή όμως καλό είναι να «φυλάς τα ρούχα σου για να έχεις τα μισά» εδώ και πολλά χρόνια στο κτίριο αυτό στεγάζουμε μόνο την επιχείρηση μας κι εμείς μένουμε αλλού.»

«Βλέπουν το φάντασμα μιας γυναίκας να περιφέρεται μέσα κι έξω από το σπίτι, που έκτοτε κανείς δεν τόλμησε να κατοικήσει, και κλαίγοντας να φωνάζει το όνομα του ανθρώπου που για χάρη της έχασε τη ζωή του.» 

Εκτός του ότι στα αρχεία παλιών εφημερίδων το γεγονός θα υπάρχει σίγουρα, οι μιας κάποιας ηλικίας Ηρακλειώτες-κάπου εκεί γύρω στα εβδομήντα με ογδόντα- σίγουρα θα θυμούνται ακόμα το ερωτικό δράμα που εκτυλίχτηκε κάποτε στη πόλη μας και που η κατάληξη του ήταν ο θάνατος. Η ιστορία πρέπει να συνέβη γύρω στο 1935 με 1937- δεν κατάφερα να μάθω ακριβή χρονολογία και η αλήθεια ότι δεν μπήκα στο κόπο να ψάξω σε αρχειακό υλικό- σε κάθε περίπτωση ωστόσο πριν τη Γερμανική κατοχή στη Κρήτη.Σύμφωνα λοιπόν με τα όσα μου εξομολογήθηκαν κάποιοι αξιόπιστοι γνώστες του θέματος, ένας νεαρός ρομαντικός της εποχής εκείνης αφού έκανε πρόταση γάμου στη καλή του κι αυτή για άγνωστους λόγους αρνήθηκε, απογοητευμένος ανέβηκε κι έπεσε από ένα σημείο των τειχών. Η κοπέλα στη συνέχεια μην αντέχοντας τις τύψεις και θέλοντας ίσως να τιμωρήσει τον εαυτό της, κλειδώθηκε μέσα στο σπίτι της και παρέμεινε εκεί για χρόνια δίχως να έχει τη παραμικρή επαφή με τον έξω κόσμο. Η δυσωδία της σήψης ήταν η αφορμή που ανάγκασε κάποτε τους διπλανούς να σπάσουν τη πόρτα και να τη βρουν νεκρή κι από τότε- δεν είναι και τόσα πολλά χρόνια πια κι η μαρτυρία είναι ζωντανή- οι πάντες εκεί γύρω βεβαιώνουν πως βλέπουν το φάντασμα μιας γυναίκας να περιφέρεται μέσα κι έξω από το σπίτι, που έκτοτε κανείς δεν τόλμησε να κατοικήσει και κλαίγοντας να φωνάζει το όνομα του ανθρώπου που για χάρη της έχασε τη ζωή του.»

Δύο χρόνια μετά...

Δύο χρόνια μετά, με το καινούργιο μου παιδί, και στις 7 του Απρίλη θα είμαι πάλι στην Αθήνα.
Θα χαρώ να δω όσους απο εσάς μπορούν να παραβρεθούν.

Όλα του γάμου δύσκολα...

Γράφει η Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Όλα του γάμου δύσκολα κι η νυφη γκαστρωμένη, λένε στο χωριό μου, μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση η νύφη δεν ξέρω αν είναι γκαστρωμένη- και με το καλό να γκαστρωθεί δηλαδή η κοπέλα, είναι όμως η νυφη του ανθρώπου που κατέστρεψε την Ελλάδα, και γι' αυτό ακριβώς καλά κάνουν και τη κυνηγούν δαιμονισμένα όλοι οι παπαράτσι της χωρας...
Είναι βλέπεις που δεν προτίθεται η χώρα για άλλες ειδήσεις, οπότε καλά κανουν κι οι άνθρωποι προκειμένου να βρουν θέμα να καλύψουν τις σελίδες τους...
Κατά την άποψη τους, αυτών κι εκεινων απο τους οποίους παίρνουν εντολή, προφανώς ζούμε σε ένα παράδεισο όπου το μόνο που πρέπει να αναδειχθεί είναι το ροζ ειδύλλιο δυο νέων που ψάχνουν την ευτυχία... δεν υπάρχουν άλλοι νέοι άνεργοι, πεινασμένοι, δυστυχισμένοι, δεν υπάρχουν γονείς και μεσήλικες άστεγοι κι εξαθλιωμένοι, δεν υπάρχουν νεογέννητα που ξεκίνησαν κι αυτά όμοια σαν καρπός κάποιου άλλο έρωτα και κατέληξαν λόγω της οικονομικής ανέχειας πεταμένα σ΄ενα βρεφοκομείο... δεν υπάρχουν γέροι εξαθλιωμένοι απο τη σύνταξη της ξευτίλας που κι αυτήν ακόμα την προσφέρουν στα άνεργα παιδιά τους... δεν υπάρχουν άνθρωποι που αυτοκτονούν καθημερινά απο την απόγνωση...υπάρχει μόνο ο έρωτας του υιού ΓΑΠ και της κρητικιάς κομμώτριας θυγάτηρ του μποέμ Ινδιάνου ο οποίος κι αυτός τη μία μέρα η τύχη του επιφύλασσε το μέγιστο δώρο να γινει απο πωλητής λαικής συμπέθερος του μέγα προδότη, και την επόμενη δήλωνε βαρύγδουπα:
"ΔΕΝ ΕΥΘΥΝΕΤΑΙ Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΟΣΑ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ..." και το προχώρησε και παρακάτω:"ΔΕΝ ΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ..."
Ωωωωωωωω μωραίνει Κύριος ον βούλεται απωλέσαι... κι επειδή προφανώς- ανεξερεύνητες οι βουλες του- έχει βαλθει να μας απωλέσει σαν χώρα, έχει μωράνει κι ολους εμάς κι ακολουθούμε κατά γράμμα τους τυφλωτές μας εις την οδό της τύφλωσης...

Με τις υγειες μας !

πηγη

Σταμάτης Σπανουδάκης: Ο Έλληνας Απόλλωνας!

Συνέντευξη στη Ρίκη Ματαλλιωτάκη

Τι θα μπορούσε αλήθεια κανείς να πει για το Σταμάτη Σπανουδάκη,;

Το όνομα που προκαλεί δέος όχι μόνο για τη μουσική του ποιότητα αλλά γενικότερα για ολάκερη τη προσωπικότητα και τα πιστεύω του που κρύβονται χωρις ντροπή σε μια λέξη: ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ!!!

Κλείστε τα μάτια και απολαύστε τον


Μουσική. Τι σημαίνει αλήθεια μουσική για το Σταμάτη Σπανουδακη;

Είναι το ερχόχειρο του μοναχού, είναι το απεγνωσμένο κλάμμα του χτυπημένου παιδιού, είναι μια υπόγεια αλλά παντοτινή μορφή αγάπης, ειναι το μαρτύριο αλλά και η λύτρωση και είναι το ωραιότερο "παιχνίδι" του κόσμου, σε γειτονιές αγγέλων.

Τι σημαίνει για σας ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ

Όσα κυλούν στο αίμμα μου. Τα συνειδητά και κατανοητά, αλλά κυρίως, τα ασυνείδητα και ανεξερεύνητα.

Στα κύματα της μουσικής σας, πόση Ελλάδα μπορεί να "χωρέσει;"

Τόση όση αντέχω, όση καταλαβαίνω, όση γνωρίζω και τελικά, όση αγαπάω.

Ως καλλιτέχνης εσείς παλεύετε να διατηρηθεί να η ιστορική μας μνήμη. Κατά πόσο έχει γίνει αποδεκτή αυτή σας η προσπάθεια;

Θα σάς γελάσω, αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος που το κάνω. Σαν τον ναρκομανή, δεν μπορώ να κάνω τίποτε άλλο. Χρειάζομαι την "δόση" μου.

Πιστεύετε σε μια καλλιτεχνική επανάσταση; Θέλω να πω αν κι άλλοι καλλιτέχνες έπρατταν παρόμοια μ' εσας θα είχαμε ένα διαφορετικό αποτέλεσμα απο αυτό που βιώνουμε σήμερα;

Όχι βέβαια. Ειναι πολύ μικρή και απλα βοηθητική η τέχνη, απέναντι στις μεγάλες αλήθεις της ζωής. Γέννηση, αγάπη, πίστη, θάνατος.

Σας εμπνέει η Ελλάδα του σήμερα;

Καθόλου. Δινω το παρών, μα θάμαι πάντοτε απών.

Σας έχει βοηθήσει η πίστη σας όχι μόνο καλλιτεχνικά αλλά γενικότερα;

Ναι σε όλα. Χωρίς αυτήν δεν θάμουν τίποτε. Αν υποθέσουμε, ότι κάτι είμαι.

Υπάρχει dna Ελληνικό;

Εγώ το αισθάνομαι και με εμπνέει. Αρα θάλεγα ναί!

Τι χρειάζονται σήμερα περισσότερο οι Ελληνες εκτός απο την οικονομική ανάκαμψη;

Πίστη στον Χριστό, και δύναμη να αντέξουν τους παντοειδείς πνευματικούς κυρίως, πολέμους. Και να μην φοβούνται τον θάνατο. Είναι νικημένος.

Είναι "Έλληνες" αυτοί που μας ξεπουλούν, κατά τη γνώμη σας;

Ένα είδος απατεωνίσκων Φιλελλήνων είναι που μιλάν την γλώσσα μας. Εχουν μάθει άριστα το ναι! Μια εκ γενετής εγκεφαλική δυσλειτουργία τους, τους κάνει να μην μπορουν να μάθουν και το όχι!

Πιστεύετε ότι θα αλλάξουν τα πράγματα σύντομα ή έτσι θα τραβιόμαστε για πολύ;

Δυστυχώς φοβάμαι το δεύτερο, αλλα ελπίζω στο πρώτο.

Εκτός απο το να γράφετε μουσική τι άλλο σας συνεπαίρνει;

Τίποτε άλλο. Εξαιρείται ο έρωτας, σε όλες τις βαθμίδες του

Τι θα μπορούσατε να πείτε τούτη τη στιγμή στους χιλιάδες άνεργους, άστεγους κι εξαθλιωμένους;

Συγνώμη.

Τι θα μπορούσατε να πείτε τούτη τη στιγμή στους πολιτικούς;

Παραιτηθείτε ησύχως.

Έχουμε τους πολιτικούς που μας αξίζουν;

Ναί όλους τους.

Η τελευταία λέξη δική σας

"Έρχονται δύσκολοι καιροί, απ' όλες τις μεριές θα μας χτυπάνε,

και θα αντέξουν μόνο αυτοί, που μάθανε νωρίς να αγαπάνε,

πώς Σ αγαπάω, πώς σ" αγαπάω!"

Σας ευχαριστώ.

πηγη

Αληθινά Χριστούγεννα Συνέλληνες!

Με την ευχή να βρούμε ξανά  το ήθος που χάσαμε...

Αλήθεια, γιατί δεν τρώνε παντεσπάνι; Φώτο

Γράφει η Ρίκη Ματαλλιωτάκη 

Παρακολουθώντας τις παρακάτω εικόνες , μόνο ένας ηλίθιος, ή ένας πολιτικός θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι ζούμε σε μια χώρα όπου η ανάπτυξη έρχεται, πλησιάζει, είναι κοντά, ή κάτι τέτοιο. τέλος πάντων...

Αυτές οι εικόνες το λοιπόν είναι απο την χθεσινη διανομή τροφίμων της Χρυσής Αυγής, μόνο που τον πεινασμένο δεν τον ενδιαφέρει και δεν τον αφορά ποιος του δίνει να φάει...ο πεινασμένος, ο άνεργος, ο εξαθλιωμένος, θέλει να φάει αυτός και προπάντων να ταΐσει το παιδί του...
Το ζητούμενο όμως στην προκειμένη δεν ειναι η Χρυσή Αυγή, δεν είναι ποιος δίνει τα τρόφιμα, το ζητούμενο είναι πόσες χιλιάδες απέλπιδες έχουν ανάγκη αυτά τα τρόφιμα...κι έρχομαι τώρα στο δεύτερο και πιο άμεσο ζητουμενο:
Εσύ, κύριε-α πολιτικέ που έφερες τον κόσμο σε όλη αυτή την κατάσταση, αντι να πολεμήσεις την φτώχεια, πολεμάς την Χρυσή Αυγη που ο ίδιος γέννησες...εσύ, ότι όνομα κι αν έχεις, είτε σε λένε Σαμαρά, είτε σε λένε Βενιζέλο, είτε σε λένε Λιάπη, είτε σε λένε Τζοχατζόπουλο, εσύ που μέσα απο την ζεστασιά του σπιτιού σου και το γεμάτο στομάχι σου,τολμάς και μιλάς για τον πεινασμένο ψηφοφόρο, κοίτα τις εικόνες αυτές και σκέψου αν άντεχες... σκέψου αν θα ήθελες να δεις το παιδί σου, τον πατέρα σου, την μάνα σου, σε αυτή την κατάσταση...
Βέβαια εσύ και όλοι οι δικοί σου, είστε γερά ασφαλισμένοι, τεθωρακισμένα ασφαλισμένοι θα ήταν το σωστότερο να λέγαμε,οπότε δεν ανησυχείς...οπότε μπορείς εκ του ασφαλούς να κυνηγάς τον πολιτικό σου αντίπαλο- που, άποψη μου, τούτη την συγκεκριμένη στιγμή όσο τον κυνηγάς τόσο σου ξεφεύγει κι εσύ μοιαζεις σαν να τρέχεις αλαλιασμένος πίσω απο την σκιά σου- μπορείς τον πεινασμένο να τον μεταμορφώνεις σε φασίστα, και πάνω απ' όλα, πάνω απ' όλα όλα, μπορείς να μεταμορφώνεις τον δικό σου φασισμό σε κατ' επίφαση δημοκρατία...και φυσικά,να αναρωτιέσαι:
Μα η δική μου δημοκρατία ναι μεν δεν τους δίνει ψωμί, τους δίνει όμως παντεσπάνι...αλήθεια, γιατί δεν τρώνε παντεσπάνι;

Η ανάπτυξη σε εικόνες και όχι σε αριθμούς

Γράφει η Ρικη Ματαλλιωτάκη

Δεν γνωρίζω τι σημαίνει ανάπτυξη σε νούμερα κ Σαμαρά
Ούτως ή άλλως, αντίθετα από εσάς, ποτέ δεν τα πήγαινα καλά με τους αριθμούς.
Γνωρίζω όμως πολύ καλά τι σημαίνει ανάπτυξη στην πράξη...κι ανάπτυξη στην πράξη κ Σαμαρά- και στους περιξ από εσάς- σημαίνει χαρούμενα και γελαστά πρόσωπα.
Σημαίνει χορτασμένα και όχι επισιτισμένα παιδιά... σημαίνει ζωή και όχι αυτοκτονίες... σημαίνει δουλειά και όχι ανεργία...σημαίνει ανθρώπινο και όχι εξοντωτικό, τύπου γαλέρας, ωράριο για ένα ξεροκόμματο.
Σημαίνει μια στέγη για να ακουμπήσει το κεφάλι του ο άνθρωπος... σημαίνει το δικαίωμα, το πανανθρώπινο δικαίωμα να πεθαίνει ο καθείς μας στην δική του την γωνιά, και όχι πεταμένος στην άκρη του δρόμου σαν σκύλος...
Σημαίνει ζωή δίχως φόβο, λεύτερη ζωή, δημοκρατική, όχι όμως με την δημοκρατία των ολίγων,όπως η δική σας....
Σας λένε κάτι τα παραπάνω για το τι σημαίνει ανάπτυξη κ. Σαμαρά;
Μπορείτε εσείς να αποκαλέσετε ανάπτυξη εικόνες όπως τις παρακάτω που συναντάς πια σε κάθε βήμα, σε κάθε πόλη, μικρή και μεγάλη, αρχής γενομένης απο την πρωτεύουσα, τούτης της χώρας που είχε την ατυχία να την κυβερνουν εξ αρχής της Εφιάλτες και Γούσηδες σαν και του λόγου σας και σαν τους πέριξ απο εσάς;
Τι το νοιάζει το παιδί που δεν έχει να φάει το ευρώ σας;
Τι το νοιάζουν τα νούμερα που νοιάζουν εσάς;
Τώρα θα μου πεις τα δικά σας τα παιδιά δεν κινδυνεύουν.... κάντε μια βόλτα όμως- δίχως κάμερες φυσικά,κι όχι να εξαφανίζονται άστεγοι κι αδέσποτα αμα τη εμφανίσει σας όπως συνέβη πρόσφατα- και δείτε την πραγματική ανάπτυξη.... την ανάπτυξη σε εικόνες κι όχι σε νουμερα....γιατί δεν ξέρω αν σας το έχουν πει...ο σκλάβος όμως κάνει τον πιο αδυσώπητο, τον πιο σκληρό επαναστάτη....
Κι ουαι σαν φτάσει η ώρα της κρίσης σας απο τους "Αναπτυγμένους"...

1866: Σαν σήμερα το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου

Κορυφαία πράξη του απελευθερωτικού αγώνα των Κρητών, σύμβολο ηρωισμού και θυσίας. Είναι το σημαντικότερο επεισόδιο της Κρητικής Επανάστασης του 1866.

Η κακοδιοίκηση και η καταπίεση της τουρκικής διοίκησης ανάγκασε την Παγκρήτια Συνέλευση που συνήλθε στα Χανιά να αποστείλει στις14 Μαΐου 1866 αναφορά στον Σουλτάνο με μια σειρά αιτημάτων. Συγκεκριμένα, ζητούσε: βελτίωση του φορολογικού συστήματος, σεβασμό της χριστιανικής θρησκείας, αναγνώριση του πληθυσμού να εκλέγει ελεύθερα τους δημογέροντές του και τη λήψη μέτρων για την οικονομική ανάπτυξη του νησιού.

Παράλληλα, απέστειλε μυστικό υπόμνημα προς τους μονάρχες της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας, με το οποίο τους καλούσε να ενεργήσουν για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα ή να μεσολαβήσουν στη χορήγηση από τον Σουλτάνο «Οργανικού Νόμου». Στη συγκέντρωση αυτή συμμετείχε και ο Γαβριήλ Μαρινάκης, ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου, που ήταν το επαναστατικό κέντρο της περιοχής Ρεθύμνης.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις αδιαφόρησαν, ενώ η ελληνική κυβέρνηση δήλωνε ουδετερότητα και δεν πήρε ανοιχτά το μέρος των επαναστατών. Μόνο η Ρωσία κινήθηκε δραστήρια, χάρη στους υποπροξένους της στο νησί Ιωάννη Μιτσοτάκη και Σπυρίδωνα Δενδρινό.

Μη αναμένοντας βοήθεια από πουθενά, οι Κρητικοί αποφάσισαν να ξεσηκωθούν μόνοι τους και ύψωσαν τη σημαία της Επανάστασης στις21 Αυγούστου 1866, με το σύνθημα «Ένωσις ή Θάνατος» και αρχηγούς τον Ιωάννη Ζυμβρακάκη στα Χανιά, τον Ελλαδίτη συνταγματάρχη Πάνο Κορωναίο στο Ρέθυμνο και τον Μιχαήλ Κόρακα στο Ηράκλειο. Στην Ελλάδα συγκροτήθηκαν εθελοντικές ομάδες, που βοήθησαν τους Κρητικούς, με χρήματα, τρόφιμα και άλλα εφόδια.

Ο Σουλτάνος θορυβήθηκε από την εξέγερση και έστειλε στις 30 Αυγούστου 1866 τον Μουσταφά Ναϊλή Πασά, με εντολή να την καταστείλει, αφού προηγουμένως είχε απορρίψει τα αιτήματα των Κρητικών. Ο Πασάς έφερε το προσωνύμιο Γκιριτλί (Κρητικός), επειδή είχε συντελέσει στην κατάπνιξη της επανάστασης του 1821 στην Κρήτη. Πρώτα προσπάθησε να καλοπιάσει τους επαναστάτες και να τους πείσει να επιστρέψουν στις δουλειές τους. Όταν αυτοί αρνήθηκαν, αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή το στρατιωτικό του σχέδιο για την κατάπνιξη της επανάστασης.

Η Μονή Αρκαδίου

Τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο προέβη σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην περιοχή των Χανίων και στη συνέχεια στράφηκε προς το Ρέθυμνο και τη Μονή Αρκαδίου, όπου ήταν η έδρα της τοπικής επαναστατικής επιτροπής, αποθήκη πολεμοφοδίων και τροφίμων, καθώς και καταφύγιο πολλών χριστιανών. Ο Μουσταφά Πασάς έφθασε έξω από το μοναστήρι το απόγευμα της 6ης Νοεμβρίου1866. Στη διάθεσή του είχε 15.000 άνδρες (Τούρκους, Αλβανούς, Αιγυπτίους και Τουρκοκρητικούς) και ισχυρό πυροβολικό. Στη Μονή βρίσκονταν 966 άνθρωποι, από τους οποίους μόνο 250 μπορούσαν να πολεμήσουν. Επικεφαλής των αγωνιστών του Αρκαδίου ήταν ο πελοποννήσιος ανθυπολοχαγός Ιωάννης Δημακόπουλος και ο ηγούμενος Γαβριήλ.

Οι προτάσεις προς παράδοση απορρίφθηκαν από τους πολιορκημένους και το πρωί της 8ης Νοεμβρίου άρχισαν οι εχθροπραξίες. Οι Οθωμανοί, παρά τις λυσσαλέες επιθέσεις τους, δεν κατάφεραν να καταλάβουν τη Μονή την πρώτη μέρα. Το βράδυ ζήτησαν ενισχύσεις και μετέφεραν ένα μεγάλο πυροβόλο από το Ρέθυμνο. Την επομένη, 9 Νοεμβρίου, άρχισε το δεύτερο κύμα της επίθεσης. Νωρίς το απόγευμα γκρεμίστηκε το δυτικό τείχος της Μονής από τις βολές του πυροβόλου και οι επιτιθέμενοι εισέβαλαν στο μοναστήρι, αρχίζοντας τη μεγάλη σφαγή.

Στη μπαρουταποθήκη της μονής γράφτηκε η τελευταία πράξη του δράματος και μία ακόμα ένδοξη σελίδα της ελληνικής ιστορίας. Ο Κωστής Γιαμπουδάκης ή κατ' άλλους ο Εμμανουήλ Σκουλάς την ανατίναξε, σκορπίζοντας το θάνατο, όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και στους εισβολείς. Αμέσως μετά, οι Τουρκοκρητικοί και οι Αλβανοί όρμησαν και κατέσφαξαν όσους είχαν διασωθεί, ενώ έκαψαν τον ναό και λεηλάτησαν τα ιερά κειμήλια.

Από τους Έλληνες που βρίσκονταν στη Μονή, μόνο 3 ή 4 κατόρθωσαν να διαφύγουν, ενώ περίπου 100 πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Μεταξύ αυτών και ο Δημακόπουλος, που εκτελέστηκε λίγο αργότερα. Ο ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου Γαβριήλ Μαρινάκης είχε σκοτωθεί πριν από την ανατίναξη της μπαρουταποθήκης. Οι νεκροί και τραυματίες του Μουσταφά ανήλθαν σε 1.500 ή σε 3.000, σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς.

Το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, όπως είχε συμβεί με την καταστροφή των Ψαρών και την Έξοδο του Μεσολογγίου, συγκίνησε όλο τον χριστιανικό κόσμο κι ένα νέο κύμα φιλελληνισμού δημιουργήθηκε στην Ευρώπη. Σπουδαίες προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Τζουζέπε Γκαριμπάλντι και ο Βίκτωρ Ουγκώ, πήραν θέση υπέρ του Κρητικού Αγώνα και ξένοι εθελοντές έσπευσαν να ενισχύσουν από κοντά την Επανάσταση. Σημαντικές ήταν και οι χρηματικές συνεισφορές από τη Ρωσία και τις ΗΠΑ, με προεξάρχοντα τον φιλέλληνα Σαμουήλ Χάου.

Η Κρητική Επανάσταση φυλλορρόησε τον Ιανουάριο του 1869, αλλά ο Σουλτάνος δεν μπόρεσε να καθυποτάξει ολοκληρωτικά τους Χριστιανούς της Κρήτης. Έτσι, υπό την πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων αναγκάστηκε να παραχωρήσει τον «Οργανικό Νόμο» (3 Φεβρουαρίου1868), ένα είδος Συντάγματος, που προέβλεπε προνόμια για τους χριστιανούς και καθεστώς ημιαυτονομίας για το νησί. Η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα πήρε αναβολή για το 1912.